Amazon Web Services neden erişilemedi, bu kesinti dijital dünyayı nasıl etkiledi? Snapchat, WhatsApp, Zoom neden aynı anda gitti?

Türkiye saatiyle sabah 10.11 civarında başlayan kesinti, AWS'in en eski ve en yoğun kullanılan veri merkezi olan Virginia bölgesinde yaşandı. Amazon'un açıklamasına göre sorun, bulut sisteminin temel bileşenlerinden biri olan DynamoDB isimli veritabanında yapılan teknik bir güncelleme sırasında ortaya çıktı.

Al Jazeera'nın haberine göre, bu güncelleme sırasında, API (Uygulama Programlama Arayüzü) bağlantılarında meydana gelen hata, sistemlerin birbiriyle iletişimini sağlayan DNS (Alan Adı Sistemi) servisinde zincirleme bir bozulmaya yol açtı.

DNS, internetin "telefon rehberi" gibi çalışır; bir sitenin adını, bilgisayarların anlayabileceği sayısal IP adresine dönüştürür. Ancak bu mekanizma arızalandığında uygulamalar doğru sunucuyu bulamaz hale gelir. AWS'in DNS sistemi çökünce, DynamoDB'ye bağlanamayan sayısız uygulama da birbiri ardına çevrimdışı oldu.

HANGİ HİZMETLER ETKİLENDİ?

📌Arızadan 113 farklı AWS servisi doğrudan etkilendi. Sorunun ilk dakikalarında Snapchat, Pinterest, Apple TV, Duolingo, Canva gibi popüler uygulamalar hata vermeye başladı.

📌İletişim kanallarında WhatsApp, Signal, Zoom ve Slack gibi uygulamalarda kesintiler yaşanırken, oyun dünyasında Roblox, Fortnite ve Xbox Live gibi platformlar da devre dışı kaldı.

📌Kullanıcılar, Amazon.com'a giremedi, Kindle üzerinden e-kitap indiremedi, Ring akıllı kapı zilleri ve Alexa cihazları da çevrimdışı kaldı.

📌Finans tarafında Venmo, bazı ABD bankaları ve Coinbase borsası sorun yaşarken, Delta ve United Airlines gibi hava yolu şirketlerinin sistemlerinde de aksaklıklar görüldü.

📌Dünyanın önde gelen medya kuruluşları da bundan payını aldı: The New York Times, The Wall Street Journal ve Associated Press gibi sitelere erişimde sıkıntılar yaşandı.

BULUT NEDİR VE AWS NEDEN BU KADAR KRİTİK?

"Bulut", verilerin veya yazılımların internet üzerindeki güçlü sunucularda saklanıp çalıştırılmasını sağlayan bir teknoloji. Yani, bilgisayarınızın sabit diskinde değil, Amazon gibi dev şirketlerin veri merkezlerinde barınan sistemlerden bahsediyoruz.
AWS, bu hizmeti sağlayan en büyük küresel platform. Şirketler, web sitelerini barındırmak, verilerini depolamak veya işlem gücü kiralamak için AWS'i kullanıyor. Kısacası, AWS çalışmadığında dijital dünyanın önemli bir kısmı da duruyor.

DynamoDB, AWS'in kalbinde yer alan veritabanı hizmetlerinden biri. Birçok şirketin müşteri kayıtları, kullanıcı verileri ve uygulama içi bilgiler bu sistemde saklanıyor. Pazartesi günkü kesintide şirketlerin büyük bölümü bu verilere erişemedi.

NEDEN BU KADAR ÇOK UYGULAMA AYNI ANDA ÇÖKTÜ?

Bu sorunun cevabı basit ama ürkütücü: Bağımlılık zinciri.

AWS, dünya çapındaki web altyapısının omurgasını oluşturuyor. Milyonlarca şirket, kendi sistemlerini AWS'in servislerine bağlamış durumda. Dolayısıyla AWS'te yaşanan bir hata, aynı anda binlerce farklı platformu da devre dışı bırakıyor.
Siber güvenlik uzmanı Bryson Bort, durumu şöyle açıklıyor: "Bu tür olaylarda akla hemen bir siber saldırı gelir. Ancak çoğu zaman sorun, kötü niyetli bir eylem değil, basit bir insan hatasıdır."

Bu kez de durum farklı değildi. Amazon'un yaptığı rutin bir güncelleme, küresel çapta saatler süren bir krize dönüşmüştü.

AMAZON NASIL MÜDAHALE ETTİ?

Amazon mühendisleri arızayı fark eder etmez devreye girdi. Şirketten yapılan açıklamada, "Eş zamanlı olarak birden fazla çözüm yolu üzerinde çalışıldı ve servislerin normale dönmesi hızlandırıldı" denildi.

Saatler sonra sistemler yeniden erişilebilir hale geldi ancak Amazon bazı servislerde mesaj yığılmaları ve gecikmelerin birkaç saat daha süreceğini duyurdu.

Şirket, olayın ardından kapsamlı bir "olay sonrası raporu" (post-event summary) yayımlayarak teknik detayları paylaşacağını açıkladı. Bu raporun, gelecekte benzer arızaların önlenmesi açısından kritik önemde olacağı belirtiliyor.

DİJİTAL DÜNYANIN KIRILGAN GERÇEKLİĞİ

Uzmanlar, bu tür arızaların bulut teknolojisinin doğasında bulunduğunu ancak giderek daha yaygın hale gelen dijital bağımlılığın riskleri artırdığını vurguluyor.

Analist Joshua Mahony, "Bu tür olaylar, teknoloji devlerinin kaderinin insan hatalarına ne kadar bağlı olduğunu hatırlatıyor," diyor.

Yine de Amazon'un piyasa gücü sarsılmadı. AWS hala küresel bulut pazarının yüzde 30'unu elinde tutuyor ve müşterilerinin büyük kısmı bu altyapıya sıkı sıkıya bağlı.