Bir emirle kıyamet senaryosu: ABD’nin İran hamlesi ne getirir?

BBC'ye göre hedefler büyük ölçüde öngörülebilir olsa da, bu saldırının nasıl sonuçlanacağı son derece belirsiz. ABD Başkanı Donald Trump'ın son anda diplomatik bir uzlaşma sağlamaması halinde, Orta Doğu'yu ve küresel dengeleri sarsabilecek bir sürecin kapısı aralanabilir.

1. "CERRAHİ DARBE" SENARYOSU: REJİM ÇÖKER, DEMOKRASİ GELİR Mİ?

İlk senaryoya göre ABD hava ve deniz kuvvetleri, İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), ona bağlı Besic güçleri, balistik füze üsleri ve İran'ın nükleer altyapısını hedef alan sınırlı ve hassas saldırılar düzenler.

Bu saldırılar sonucunda zaten zayıflamış olan İran rejimi devrilir ve ülke, zamanla gerçek bir demokrasiye geçerek uluslararası sisteme yeniden entegre olur.

Ancak BBC, Irak ve Libya örneklerini hatırlatarak Batı müdahaleleri diktatörlükleri sona erdirmiş olsa da, bu ülkelerde demokrasi yerine uzun yıllar süren kaos ve kanlı çatışmalar yaşandığını vurguladı.

2. "VENEZUELA MODELİ": REJİM AYAKTA KALIR AMA GERİ ADIM ATAR

İkinci senaryoda, ABD'nin sert askeri müdahalesi rejimi devirmeden bırakır ancak politikalarını yumuşatmaya zorlar. BBC bu durumu "Venezuela modeli" olarak tanımlıyor.

Buna göre İran İslam Cumhuriyeti varlığını sürdürür ancak:

Orta Doğu'daki silahlı milislere verdiği desteği azaltır,

Nükleer ve balistik füze programlarını sınırlar,

İç protestolara yönelik baskıyı gevşetir.

3. EN OLASI SENARYO: REJİM ÇÖKER, ASKERİ YÖNETİM GELİR

BBC'ye ve birçok uzmana göre en muhtemel senaryo bu.

İran rejimi halk nezdinde ciddi bir meşruiyet kaybı yaşasa da, ülkede statükodan çıkar sağlayan güçlü ve yaygın bir güvenlik aygıtı bulunuyor. Protestoların bugüne kadar rejimi devirememesinin temel nedeni de bu.

ABD saldırılarının ardından oluşacak kaos ortamında, ülkenin Devrim Muhafızları ağırlıklı bir askeri yönetim tarafından kontrol altına alınması ihtimali güçlü görülüyor.

4. İRAN MİSİLLEMESİ: ABD ÜSLERİ VE KOMŞU ÜLKELER HEDEFTE

BBC analizine göre İran, bir ABD saldırısına karşılık vermeyi açıkça taahhüt etti. Tahran yönetimi "parmağımız tetikte" mesajı veriyor.

İran, ABD Donanması ve Hava Kuvvetleri'yle doğrudan baş edemese de:

Balistik füzeler,

İnsansız hava araçları,

Yer altına gizlenmiş silah sistemleriyle saldırılar düzenleyebilir.

Bahreyn ve Katar'daki ABD üsleri başta olmak üzere, İran'ın saldırıya ortak olduğunu düşündüğü Ürdün gibi ülkelerin kritik altyapıları da hedef alınabilir.

5. KÜRESEL EKONOMİ ALARMDA: HÜRMÜZ BOĞAZI MAYINLANIR MI?

Bir diğer kritik senaryo, İran'ın Basra Körfezi'ni mayınlaması.

İran ile Umman arasındaki dar Hürmüz Boğazı'ndan:

Küresel LNG ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si,

Petrol ve petrol ürünlerinin yüzde 20–25'i geçiyor.

BBC, İran'ın bu boğazı mayınlamasının dünya ticareti ve enerji fiyatları üzerinde yıkıcı sonuçlar doğuracağını vurguluyor. Böyle bir adım, küresel bir ekonomik şok anlamına gelebileceği uyarısı yapılıyor.

6. WASHINGTON İÇİN KÂBUS SENARYOSU: BİR ABD SAVAŞ GEMİSİ BATIRILIR

BBC'nin dikkat çektiği en tehlikeli ihtimallerden biri de İran'ın "sürü saldırısı" taktiğiyle bir ABD savaş gemisini hedef alması.

Bu senaryoda İran:

Çok sayıda patlayıcı yüklü İHA,

Hızlı torpido botlarıyla aynı anda saldırı düzenler.

ABD'nin gelişmiş savunma sistemleri bile tüm hedefleri etkisiz hale getiremeyebilir. Bir ABD savaş gemisinin batırılması ve mürettebattan sağ kalanların esir alınması, Washington için büyük bir askeri ve siyasi hezimet olur.

7. EN BÜYÜK KORKU: İRAN KAOSA SÜRÜKLENİR

Son senaryo ise bölge ülkelerinin en çok çekindiği tabloyu ortaya koyuyor: Devlet çöküşü ve kaos.

BBC'ye göre:

İç savaş ihtimali,

Etnik gerilimlerin silahlı çatışmaya dönüşmesi,

Kürtler, Beluçiler ve diğer azınlıkların iktidar boşluğunda silahlanması
ülkeyi kontrol edilemez hale getirebilir.

Nüfusu yaklaşık 93 milyon olan İran'ın kaosa sürüklenmesi, büyük bir insani ve mülteci krizini tetikleyebilir.

"GERİ DÖNÜŞÜ OLMAYAN BİR SAVAŞ RİSKİ"

BBC analizinde en büyük tehlikenin, Başkan Trump'ın İran sınırlarına yakın bölgelerde yığdığı askeri güç nedeniyle "geri adım atarsa itibar kaybedeceği" düşüncesiyle harekete geçmesi olduğu vurgulanıyor.

Böyle bir kararın, sonu belirsiz, kontrol edilmesi zor ve küresel sonuçlar doğurabilecek bir savaşı tetikleyebileceği uyarısı yapılıyor.