IBAN ile para gönderenlere hayati uyarı: Hem paranızdan olabilir hem de hapis riskiyle karşılaşabilirsiniz
Günlük hayatta kredi kartı yerine sıkça başvurulan IBAN ile ödeme yöntemi, sanıldığı kadar masum olmayabilir. Hukukçular, 'açıklama' kısmı boş bırakılan veya şahsi hesaplara gönderilen paraların ağır vergi cezalarından terör soruşturmalarına kadar uzanan korkunç sonuçlar doğurabileceği konusunda kritik uyarılarda bulunuyor.
Kredi kartı komisyonundan kaçmak isteyen esnafın veya fatura kesmek istemeyen işletmelerin "IBAN'a atar mısın?" teklifi, tüketici için büyük bir adli ve mali krize dönüşebilir. Uzmanlar, IBAN yoluyla yapılan transferlerin "sebebe dayalı hukuki işlem" olduğunu belirterek vatandaşlara "kayıt dışılık" tuzağına düşmemeleri için kritik tavsiyelerde bulundu.
MASAK VE TERÖR SORUŞTURMASI KAPINIZI ÇALABİLİR
TOBB ETÜ Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Olgun Değirmenci, para gönderilen hesabın geçmişinin göndereni de bağladığını vurguladı. Değirmenci, şu uyarıda bulundu:
"Para gönderdiğiniz IBAN, suç gelirleri veya terör örgütleri tarafından kullanılan bir hesap çıkarsa, tek bir transfer bile sizin o yapılanmaya dahil olduğunuz yönünde şüphe uyandırabilir. MASAK bünyesinde takibe alınabilir ve adli soruşturmalarla karşı karşıya kalabilirsiniz."
AÇIKLAMA KISMINI BOŞ BIRAKAN "BİN PİŞMAN" OLUYOR
Hukukçulara göre transfer yaparken açıklama kısmını boş bırakmak, paranın neden gönderildiğinin ispatını imkansız hale getiriyor.
- Borç Davası Riski: Açıklamasız gönderilen paralar hukukta "mevcut bir borcun ödenmesi" sayılır. Eğer parayı borç vermek için gönderdiyseniz ve bunu yazmadıysanız, parayı geri alamayabilirsiniz.
- Hizmet Kanıtı: "Araç tamiri", "Kira" veya "Kurs ücreti" gibi notlar düşülmeyen ödemeler, ileride yaşanacak ticari uyuşmazlıklarda mahkemede kanıt olarak kabul edilmiyor.
İŞLETME HESABI DEĞİLSE DURUP BİR KEZ DAHA DÜŞÜNÜN
Prof. Dr. Mustafa Çolak ise vergi denetimlerinin dijitalleştiğine dikkat çekerek; işletme sahibinin eşi, dostu veya çalışanı adına verilen şahsi IBAN'lara para gönderilmemesi gerektiğini belirtti. Çolak, "Her zaman işletmenin kayıtlı banka hesabına tanımlı IBAN kullanılmalı ve karşılığında mutlaka fatura veya fiş istenmelidir" dedi.
GÜVENLİ TRANSFER İÇİN 3 KRİTİK ADIM
- Açıklamayı Detaylandırın: "Ödeme" yazıp geçmeyin. "X plakalı aracın kaporası", "Mart ayı ev kirası" gibi spesifik bilgiler yazın.
- Unvan Kontrolü Yapın: Para gönderdiğiniz kişinin ismiyle hizmet aldığınız yerin ismi uyuşmuyorsa transferi gerçekleştirmeyin.
- İhbar Mekanizmasını Kullanın: İşletme IBAN ile ödemeyi zorunlu tutup fiş vermiyorsa, Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) dijital kanallardan ihbarda bulunun. Bu sizin en doğal hakkınızdır.
SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
- IBAN ile ödeme yapmak suç mu? Hayır, ancak bu ödeme karşılığında fatura/fiş düzenlenmemesi ve açıklama yazılmaması hem mali hem adli suçlara zemin hazırlar.
- Hangi durumlarda hapis riski doğar? Gönderilen hesap kara para aklama veya terörün finansmanı sorgulamasındaysa, "yardım ve yataklık" şüphesiyle adli kovuşturma açılabilir.
- Yanlış IBAN'a açıklamasız para gönderdim, ne yapmalıyım? Vakit kaybetmeden bankanıza "hata bildirimi" yapın ve parayı iade alamazsanız "sebepsiz zenginleşme" davası açmak için hukuki yardım alın.
