60 bin verip 60 milyon götürdüler: Halde dev 'güven' vurgunu

Küresel iklim değişikliğine bağlı don, aşırı yağış ve sel gibi afetlerle mücadele eden çiftçiler, son dönemde bir de vurguncularla karşı karşıya kaldı. Yıllarca tarladaki ürünün fiyatını katlayarak rafa taşıyan bazı tüccar ve komisyoncuların artık doğrudan dolandırıcılık yöntemlerine başvurduğu belirtiliyor.

Bir il ya da ilçenin haline girmek için büyükşehir belediyesine 60 bin TL teminat yatıran sözde komisyoncu veya tüccarların, kısa sürede 60 milyon TL'lik vurgun yaparak ortadan kaybolduğu ifade ediliyor.

"YASA ACİL ÇIKMALI"

Çiftçiler, sorunun yıllardır devam ettiğini ancak son dönemde ciddi artış yaşandığını belirtiyor.

Üreticiler, yaklaşık 10 yıldır beklenen Hal Yasası'nın çıkarılmamasının mağduriyetleri artırdığını savunarak şu değerlendirmeyi yapıyor:

• Hal Yasası çıkarsa tarladan sofraya fiyat artışı frenlenecek.
• Dolandırıcılara karşı hukuki güvence sağlanacak.
• Çiftçinin alacağı teminat sistemiyle korunacak.

Çiftçiler, yasanın bir an önce çıkarılmaması halinde üreticinin bitme noktasına geleceğini dile getiriyor.

VURGUN DÜZENEĞİ NASIL İŞLİYOR?

Dolandırıcılık yönteminin belirli bir sistematikle yürütüldüğü aktarılıyor:

• Bir il veya ilçede 60 bin TL teminat yatırılarak hal kaydı oluşturuluyor.
• Üretim aşamasında çiftçiye nakit destek sağlanıyor.
• Tohum, gübre gibi girdiler için ödeme yapılarak güven kazanılıyor.
• 1-2 yıl düzenli ödeme yapılarak sistem oturtuluyor.
• Son aşamada ürünler alınarak sahte, fotokopi ya da karşılıksız çek veriliyor.
• Komisyoncu ortadan kayboluyor.

En büyük mağduriyet ise fotokopi veya sahte çeklerde yaşanıyor. Çiftçiler, bu çeklerle kanunen hak arayamadıklarını belirtiyor.

BİR MAHALLEDE 13 MİLYON TL'LİK VURGUN

Ege Bölgesi'nde özellikle Muğla, İzmir, Aydın ve Antalya çevresinde benzer olayların arttığı ifade ediliyor.

Muğla'nın Seydikemer ilçesine bağlı Kumluova Mahallesi'nde yalnızca bu yıl 13 milyon TL'lik vurgun yapıldığı ve konunun yargıya intikal ettiği bildirildi. Çiftçilerin isyan noktasına geldiği belirtiliyor.

"10 YILDIR YASAYI BEKLİYORUZ"

Muğla Seydikemer Ziraat Odası Başkanı Muhsin Gümüş, hem hal içinde hem hal dışında profesyonel dolandırıcıların türediğini söyledi.

Gümüş, üretim aşamasında nakit sıkıntısı yaşayan çiftçilerin kolay hedef haline geldiğini belirterek, Hal Yasası'nın üretici için bir güvence oluşturacağını dile getirdi.

Yeni düzenlemeyle komisyoncu ya da tüccarın belediyeye 100 milyon TL teminat yatırması gerektiğini, çiftçinin alacağını bu teminattan tahsil edebileceğini ifade etti.

FOTOKOPİ ÇEK MAĞDURİYETİ

Muğla Ortaca Ziraat Odası Meclis Üyesi Salim Çöllü, hale 60 bin TL teminatla giren bazı kişilerin 6 milyon TL'lik vurgun yaparak kaybolduğunu söyledi.

Çöllü, sahte veya fotokopi çeklerin bankada karşılığı bulunmadığını, bu nedenle çiftçinin bir yıllık emeğinin boşa gittiğini ifade etti.

6 AYDIR ÖDEME YAPILMADI

Sabah'ın haberine göre; İncir üretimiyle öne çıkan Aydın Buharkent'te de benzer mağduriyetler yaşanıyor.

TARİŞ kuru incir alım fiyatını 250 TL olarak açıklamasına rağmen, bazı tüccarların üreticiden 170-180 TL bandında ürün topladığı belirtildi.

Bölgedeki bazı aracı ve tüccarların 6 aydır üreticiye ödeme yapmadığı, çiftçinin alacağını tahsil edemediği ifade edildi.

ÖNE ÇIKANLAR

• 60 bin TL teminatla hale giriliyor.
• 60 milyon TL'ye varan vurgun iddiaları bulunuyor.
• Sahte ve fotokopi çek mağduriyeti artıyor.
• Kumluova'da 13 milyon TL'lik dosya yargıya taşındı.
• Çiftçiler 10 yıldır Hal Yasası'nı bekliyor.

SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)

Komisyoncular nasıl güven kazanıyor?

• Üretim aşamasında tohum ve gübre için nakit destek vererek çiftçinin güvenini sağlıyorlar.

Çiftçi neden hukuki hak arayamıyor?

• Fotokopi veya sahte çeklerde resmi bir karşılık bulunmadığı için hukuki süreçte sorun yaşanıyor.

Hal Yasası neyi değiştirecek?

• Yasa çıkarsa yüksek teminat sistemiyle çiftçinin alacağı güvence altına alınacak ve fiyat artışları denetlenecek.

Hangi bölgelerde yoğunlaştı?

• Ege Bölgesi'nde Muğla, Aydın, İzmir çevresi ile Antalya'nın bazı ilçelerinde vakalar arttı.