ABD- İran zirvesi Umman'da sona erdi! Görüşmeden sonuç çıktı mı? İlk açıklama geldi

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Umman Denizi’nde icra edilen askeri faaliyete ilişkin fotoğraflar paylaştı.

Paylaşımda, USS Abraham Lincoln Uçak Gemisi Görev Grubu’nun, iki askeri ikmal gemisi ve iki ABD Sahil Güvenlik botu eşliğinde bölgede seyir halinde olduğu görüldü.

CENTCOM tarafından yayımlanan görüntülerde ayrıca, 9. Uçak Gemisi Hava Kanadı’na bağlı savaş uçaklarının görev grubunun üzerinde uçuş gerçekleştirdiği anlar yer aldı. Paylaşım, bölgede artan askeri hareketliliğe dikkat çekti.

ABD Dışişleri Bakanlığı İran ile görüştükten dikkat çeken açılamalara yer verdi. 

Yapılan açıklama şöyle:  “İran petrolü, petrol ürünleri ve petrokimya ürünlerinin yasa dışı ticaretiyle bağlantılı 15 kuruluşa, iki bireye ve 14 gölge filo gemisine yaptırım uygulama kararı aldık. 

İran rejimi, kendi halkının refahına ve çökmekte olan altyapısına yatırım yapmak yerine, dünya genelinde istikrarsızlaştırıcı faaliyetleri finanse etmeye ve İran içindeki baskılarını artırmaya devam ediyor.

İran rejimi yaptırımlardan kaçınmaya çalıştığı, bu tür baskıcı davranışları finanse etmek, terörist faaliyetleri ve vekil güçleri desteklemek için petrol ve petrokimya geliri elde ettiği sürece; Birleşik Devletler hem İran rejiminden hem de ortaklarından hesap sormak için harekete geçecektir.”

ABD ve İran Umman'ın arabuluculuğunda yürütülen süreç kapsamında bir araya geldi. Kritik görüşmelerin sona ermesinin ardından gözler Tahran ve Washington'dan gelecek açıklamalara çevrilirken, sürecin yeni bir aşamada olup olmayacağı merak konusu oldu.

TAHRAN CEPHESİ: "SOMUT ADIM BEKLENİYOR"
Müzakerelerin ardından Tahran'daki son durumu aktaran A Haber muhabiri Ekber Karabağ, görüşmelerin içeriğine dair Abbas Erakçi'nin değerlendirmelerini paylaştı. Karabağ, Erakçi'nin görüşmelerinin olumlu bir atmosferde gerçekleştiğini dile getirerek, Erakçı, "İyi bir başlangıç ​​yaptık, başkentlere katılabiliriz. Gerekli istişarelerin ardından bu görüşmelerin devam edip edilmeyeceğine karşı karar almaya devam ettiğini" aktardı. Görüşmelerin doğrudan değil, Umman Dışişleri Bakanı aracılığıyla dolaylı olarak yürütüldüğünü belirten Karabağ, Erakçi'nin, "Kaygılarımızı karşı toplantılarla ilettik, onların da raporlarını öğrenmiş olduk. Ancak başarısızlıklar arasında bir güvenlik sorunu var ve önce bunun bitmesi gerekiyor" sözleriyle durumu özetlediğini bildirdi.

WASHINGTON'UN ÜÇ TEMEL HEDEFİ
Müzakerenin Washington ayağında ise A Haber muhabiri İrfan Sapmaz, ABD yönetiminin bu temasa bakış açısını değerlendirdi. Sapmaz, Beyaz Saray'ın Umman'daki görüşmelerde bir "kriz yönetimi" ve "iletişim kanalını açık tutma" çabası olarak ifade ederek, "Washington için bu tur bir çözüm değil, askeri gerilimi tırmandırmadan süreci yönetme aracı olarak görülüyor" dedi. ABD basınına yansıyan bilgilere göre Washington'un üç ana başlığa odaklandığını belirten Sapmaz, ABD tarafının, "İran'ın uranyum zenginleştirme işlemlerinin ısıtılması ve nükleer silah sıcaklığına yaklaşılmaması temel parlaklıktır" değerlendirmesinde mevcut olduğu aktarıldı.

MÜZAKERELER SÜRECEK Mİ?
Görüşmelerin geleceğine ilişkin süreçler devam ederken, Sapmaz, Donald Trump yönetiminin diplomasisinin koruduğunu vurgulayarak ancak askeri seçeneklerin tamamen rafa kaldırıldığını hatırlattı. Sapmaz, Trump yönetiminin, "Başarısızlık halinde diğer seçenekler masada kalmaya devam edecek" mesajını ifade etti. Bu turun bir anlaşmayla sonuçlanmadığını ancak diyaloğun sürdürülmesi bakış açısından kritik olduğunu belirleyen, nihai kararın yapılacak istişarelerin ardından öngörülüyor.

AYNI MASAYA OTURMADILAR

Tahran ve Washington yönetimleri arasındaki nükleer müzakere süreci, Umman'ın başkenti Maskat'ta 'mekik diplomasisi' yöntemiyle yeniden hareketlendi. 5.5 saat süren görüşmede tarafların aynı masaya oturmaması dikkat çekti.

 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi,  ABD ile Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılan müzakerelerin sona ermesinin ardından İran devlet televizyonuna açıklama yaptı.

Dışişleri Bakanı Erakçi, "Bakış açılarımız birbirimize iletildi, bu çok önemliydi. Endişelerimiz, çıkarlarımız ve İran halkının hakları iletildi. Çok iyi bir atmosferde gerçekleşti ve karşı tarafın görüşleri de dinlendi." dedi.

Müzakere heyetlerinin istişareler için ülkelerine döneceğini aktaran Erakçi, "İyi bir başlangıç yaptık. Nasıl devam edeceğimiz konusunda temas kuracağız. İyi bir başlangıç oldu. İstişare edildikten sonra görüşmelerin nasıl devam ettirileceğine dair bir karar verilecek. Görüşmelerin devam ettirilmesi ilkesinde bir fikir birliği olduğu görülüyor. Sürecin devam etmesi konusunda mutabık kalındı. Hemen yargıda bulunmak istemiyorum fakat görüşmeler bu şekilde devam ederse, üzerinde anlaşmaya varılmış bir çerçeveye ulaşılabilir." ifadelerini kullandı.

İranlı bakan, Haziran 2025'te müzakereler devam ederken İsrail ve daha sonra ABD tarafından saldırıya uğradıklarına işaret ederek, "Öncelikle bu güvensizliğin üstesinden gelmeli ve müzakereler için bir çerçeve belirlemeliyiz." diye konuştu.

Erakçi, "Bence iyi bir başlangıçtı ve iyi bir şekilde devam edebilir ancak bu karşı tarafa ve elbette Tahran'da alınacak kararlara bağlı." dedi.

İran devlet televizyonuna göre, Umman'ın başkenti Maskat'ta TSİ 11.00 sularında başlayan ABD-İran görüşmeleri tamamlanırken İranlı müzakere heyeti, konutlarına döndü.

İran devlet televizyonu muhabiri, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi'nin görüşmelerin "şimdilik" sona erdiğini bildirdiğini ve iki ülkenin heyetlerinin ülkelerine dönmelerinin öngörüldüğünü aktardı.

Taraflar henüz görüşmelerin sonucu hakkında açıklama yapmadı.

Müzakerelerde İran heyetini Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD'yi Başkan Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. Witkoff'un beraberinde Trump'ın damadı ve danışmanı Jared Kushner ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper da yer aldı.

Erakçi'nin beraberinde ise Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, Ekonomik İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Hamid Kanberi ile Dışişleri Bakanlığı Hukuk İşlerinden Sorumlu Yardımcısı Kazım Garibabadi de hazır bulundu.

Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, Erakçi ile Witkoff arasında mesaj alışverişine aracılık etti.

İRAN İLE ABD 12 GÜNLÜK SAVAŞIN ARDINDAN YENİDEN MÜZAKERE MASASINDA
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, 12 gün süren savaşın ardından yeniden başladı. Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan diplomatik süreç, Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerinin çabalarıyla yeniden canlandırıldı.

Müzakerelerde, uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor. İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek şekilde kısıtlama karşılığında yaptırımların kaldırılmasını isterken, ABD ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılmasını talep ediyor.

ABD yönetimi ayrıca İran'ın füze programını ve bölgedeki silahlı gruplara desteğini de müzakere masasına getirmek istiyor. İran ise nükleer program dışındaki konuları müzakere etmeyeceğini bildiriyor.

Umman Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi’nin süreci yönetmek amacıyla İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderliğindeki heyet ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff başkanlığındaki heyetle ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdiği kaydedildi.

Görüşmelerde, müzakerelerin yeniden başlatılması ve başarıyla sonuçlanabilmesi için uygun koşulların oluşturulması üzerinde durulduğu belirtildi.

Al Busaidi’nin, Umman'ın taraflar arasında diyalog ve yakınlaşmayı sağlama konusundaki kararlılığını vurguladığı, bölgesel güvenliği ve istikrarı destekleyen siyasi çözümlere ulaşmak için uluslararası ortaklarla iş birliği yapmaya devam edeceklerini ifade ettiği aktarıldı.

Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada masada odağın diplomasi olduğu vurgulanarak "Trump anlaşmaya varılıp varılmayacağını görmek istiyor." denildi. 

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Amerikan X şirketinin sosyal medya hesabından paylaştığı mesajında, Erakçi'nin beraberindeki diplomatik heyetle Umman'a hareket ettiğini bildirdi.

ABD ile yarınki müzakerelere ilişkin Bekayi, "Bu diplomatik girişim, nükleer meselede adil, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve onurlu bir anlayışa ulaşma amacıyla yürütülmektedir." ifadelerini kullandı. İran'ın müzakere masasındayken saldırıya uğradığını unutmadıklarına dikkati çeken Bekayi, "Aynı zamanda, İran halkının çıkarlarını güvence altına almak ve bölgede barış ve huzuru korumak için diplomasiyi kullanma fırsatını kaçırmamak da sorumluluğumuzdur." değerlendirmesinde bulundu.

Bekayi, sürecin şekillenmesinde rol oynayan tüm dost komşu ve bölgedeki ülkelere minnettar olduklarını ve Amerikan tarafının bu sürece "sorumluluk, gerçekçilik ve ciddiyetle" katılmasını umduklarını belirtti.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai, ülkesinin füze programı ve (düşük düzeyli) uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin müzakereye kapalı olduğunu belirtti.

Ülke medyasına açıklama yapan Rızai, yarın Umman'da yapılacak ABD ile müzakerelerde füze programı ile (düşük düzeyli) uranyum zenginleştirme konularının İran'ın "kırmızı çizgileri" arasında yer aldığını söyledi. Rızai, "İran'ın kırmızı çizgileri değişmedi ve eğer Amerikalılar aynı önceki yöntemle müzakerelere katılmak ve örneğin sıfır zenginleştirme gibi taleplerde bulunmak istiyorlarsa, şimdiden müzakerelerin başarısız olduğu söylenmelidir." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD tarafından vurulmak istemediği için İran'ın kendileriyle müzakere ettiğini söyledi.

ABD Başkanı Trump, Washington'da geleneksel olarak düzenlenen Ulusal Dua Kahvaltısı'nda yaptığı konuşmada, İran'la ilgili açıklamalarda bulundu. Amerikan ordusunu daha fazla güçlendirdiklerini anlatan Trump, Venezuela ve İran'a yönelik düzenledikleri askeri "operasyonları" örnek gösterdi. Trump, "Onlar (İranlılar), bizimle müzakere ediyorlar çünkü onlara saldırmamızı istemiyorlar. Biliyorsunuz, İran'a giden büyük bir filomuz var." ifadesini kullandı.