CANLI | ABD ve İran İslamabad'da masaya oturacak mı?

ABD ile İran arasındaki görüşmelerin ikinci turunun 22 Nisan Çarşamba sabahı yapılacağı bildirildi. CNN’in kaynaklara dayandırdığı habere göre, ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik edecek ve salı sabahı Pakistan’a gidecek.

CNN, İran heyetine ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın başkanlık edeceğini aktardı.

İran'ın Pakistan Büyükelçisi, baskı ve tehditlerin sürmesi gerekçesiyle ABD ile görüşmenin olmayacağını duyurdu.

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokunun geri alınmasının “uzun ve zorlu bir süreç” gerektireceğini söyledi.

Trump, Haziran 2025’te İran’ın nükleer tesislerine yönelik emrini verdiği saldırılara atıfta bulunarak, “Midnight Hammer (Gece Yarısı Çekici) operasyonu, İran’daki nükleer sahaların tamamen ve bütünüyle yok edilmesiydi” dedi. ABD Başkanı, söz konusu saldırıların İran’ın nükleer programını “yok ettiğini” uzun süredir savunurken, son dönemde uranyum stokunu da “toz” olarak nitelendiriyor.

“Bu nedenle, bunların çıkarılması uzun ve zorlu bir süreç olacak” ifadelerini kullandı.

Açıklamalar, Pakistan’da yapılması muhtemel üst düzey görüşmeler öncesinde geldi.

Trump, pazar günü yaptığı duyuruda ABD’li temsilcilerin müzakereler için İslamabad’a gideceğini belirtmişti. Ancak Tahran yönetimi henüz görüşmelere katılımını resmen doğrulamazken, ABD’nin Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukasının kaldırılmasını talep etti.

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin İran’a ait bir ticari gemiye saldırı düzenlediğini öne sürerek, gemide bulunan mürettebatın derhal serbest bırakılmasını talep etti.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, ABD güçlerinin İran bayraklı ticari gemiye yönelik müdahalesi “hukuksuz bir saldırı” olarak nitelendirildi. Açıklamada, gemi personelinin güvenliğinden ABD’nin sorumlu olduğu vurgulandı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen müzakerelerde yaşanan tıkanıklığa rağmen sürecin tamamlanacağını belirterek, “Herkes memnun olacak” dedi.

Trump, muhafazakâr bir radyo programına telefonla bağlanarak yaptığı açıklamada, “Harika bir iş çıkardık. Bu işi sonuçlandıracağız ve herkes memnun olacak” ifadelerini kullandı.

İRAN’DAN SERT TEPKİ: “TEHDİT ALTINDA MÜZAKERE YOK”

Trump’ın bu açıklaması, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın Tahran’ın ABD ile “tehdit gölgesi altında” müzakereyi reddettiğini söylemesinden sadece saatler sonra geldi.

Müzakerelerde önemli bir rol oynayan Galibaf, Trump’ın Hürmüz Boğazı’na yönelik abluka kararını sert sözlerle eleştirdi. Tahran yönetimi, söz konusu adımın zaten kırılgan olan ateşkesi ihlal ettiğini savunuyor.

Kalibaf, ABD merkezli sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, Trump’ın tehditleri kullanarak görüşmeleri “teslimiyet masasına dönüştürmeye ya da yeni bir savaş politikasını meşrulaştırmaya” çalıştığını öne sürdü.

İranlı yetkili ayrıca, Pakistan arabuluculuğunda sağlanan iki haftalık ateşkesin bu hafta sona ermesi halinde, Tahran’ın yeni askeri seçenekler hazırladığını belirtti.

TRUMP’TAN AÇIK TEHDİT: “GÖRMEDİKLERİ SORUNLARLA KARŞILAŞIRLAR”

İran’ın müzakerelere karşı tutumu sorulan Trump ise sert bir yanıt verdi: “Müzakere edecekler. Eğer etmezlerse, daha önce hiç görmedikleri sorunlarla karşılaşacaklar.”

Trump, olası bir anlaşmanın “adil” olması gerektiğini vurgulayarak, “Umarım adil bir anlaşma yaparlar ve ülkelerini yeniden inşa ederler. Ancak bunu yaparken nükleer silaha sahip olmayacaklar. Böyle bir şansları ya da erişimleri olmayacak” dedi.

İSLAMABAD SÜRECİ BELİRSİZLİĞİNİ KORUYOR

Trump, pazar günü ABD’li temsilcilerin müzakereler için İslamabad’a gideceğini açıklamıştı. Ancak Tahran yönetimi henüz resmi olarak görüşmelere katılacağını doğrulamadı ve ön şart olarak ablukanın kaldırılmasını talep etti.

ABLUKA GERİLİMİ TIRMANDIRDI

ABD’nin geçtiğimiz haftadan bu yana İran limanlarına giriş-çıkış yapan gemilere yönelik deniz ablukasını sürdürmesi, tansiyonu daha da yükseltti. Tahran, bu uygulamanın yürürlükteki ateşkesi ihlal ettiğini belirtiyor.

Trump ayrıca pazar günü yaptığı açıklamada, İran’ın ABD şartlarını kabul etmemesi halinde ülkenin altyapısının hedef alınacağı uyarısında bulundu. Bu açıklama, Washington saatine göre salı akşamı sona erecek ateşkes öncesinde piyasalarda da tedirginliği artırdı.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA YENİ KRİZ

İran’ın cuma günü deniz trafiğine yeniden açıldığını duyurduğu Hürmüz Boğazı’nda belirsizlik kısa sürdü. Tahran yönetimi cumartesi günü geri adım atarak geçişleri yeniden kısıtladı. Devlet medyası, bu kararın ABD’nin yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle alındığını bildirdi.

İLK TEMAS SONUÇSUZ KALMIŞTI

ABD ile İran arasında, diplomatik ilişkilerin 1979’da kesilmesinden bu yana ilk doğrudan üst düzey temas, 11-12 Nisan tarihlerinde Pakistan’ın başkenti İslamabad’da gerçekleştirilmişti. Ancak bu görüşmeler de herhangi bir somut ilerleme sağlanamadan sona ermişti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, pazartesi günü yaptığı açıklamada ABD’ye yönelik yeni suçlamalarda bulundu ancak yeni bir müzakere turunun ihtimalini tamamen dışlamadı.

İranlı Bakan, Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ile yaptığı telefon görüşmesinde, ABD’nin son dönemdeki tutumunun diplomatik süreci sekteye uğrattığını ifade etti. Tasnim Haber Ajansı’nın aktardığına göre Arakçi, “Provokasyonlar, tehditkâr söylemler ve özellikle İran ticari gemilerine yönelik saldırılar başta olmak üzere ABD’nin ateşkesi ihlal etmeyi sürdürmesi, diplomatik sürecin devamı önünde ciddi bir engel teşkil ediyor” dedi.

“DURUMU DEĞERLENDİRECEĞİZ” MESAJI

Arakçi, İran’ın bundan sonraki adımlar konusunda henüz net bir karar vermediğini belirterek, “İran, mevcut koşulları dikkatle değerlendirecek ve ardından nasıl ilerleyeceğine karar verecektir” ifadelerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü de daha önce Tahran’da düzenlediği basın toplantısında benzer bir mesaj vermişti. Sözcü, ABD ile yeni bir müzakere sürecine ilişkin henüz karar alınmadığını ve şu an için planlanmış yeni bir görüşme turunun bulunmadığını açıklamıştı.

PAKİSTAN’DAN “DİYALOĞA DÖNÜN” ÇAĞRISI

Görüşmede Pakistanlı Bakan İshak Dar ise bölgedeki barış ve istikrarın sağlanması için diyalog sürecinin bir an önce yeniden başlatılması çağrısında bulundu. Pakistan Dışişleri Bakanlığı, telefon görüşmesinin ardından sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada bu çağrıyı teyit etti.

Dar’ın benzer bir çağrıyı bir gün önce de yaptığı belirtildi.

ABD’DEN YENİ HEYET HAZIRLIĞI

ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada, çarşamba günü sona erecek ateşkes öncesinde müzakereler için yeniden İslamabad’a bir heyet göndereceklerini duyurmuştu.

Washington’da konuyla ilgili bilgi sahibi bir kaynağa göre, ABD heyeti “yakında” İslamabad’a gitmek üzere hazırlıklarını sürdürüyor.

İLK TUR SONUÇSUZ KALMIŞTI

Washington ve Tahran’dan üst düzey temsilciler arasında yaklaşık bir hafta önce İslamabad’da gerçekleştirilen ilk müzakere turu ise somut bir sonuç elde edilemeden sona ermişti.