ABD- İran zirvesi Umman'da sona erdi! Görüşmeden sonuç çıktı mı? Trump'tan kritik açıklama

ABD Başkanı Donald Trump, İran'a ve İran ile ticari bağlarını sürdüren ülkelere yönelik sert bir ekonomik paket devreye aldı. İmzalanan yeni başkanlık kararıyla İran menşeli ürünlere ve bu ülkeyle ticaret yapanlara %25 ek gümrük vergisi getirilirken, Hazine ve Dışişleri Bakanlıkları da petrol ve finans ağlarını hedef alan dev bir yaptırım listesi yayımladı. Washington'dan gelen "nükleer silaha geçit yok" mesajı bölgedeki gerilimi tırmandırırken, diplomasi ve baskının eş zamanlı yürütüldüğü bu süreç dünya kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

ÜÇÜNCÜ ÜLKELERE %25 VERGİ KISKACI

Washington’daki sıcak gelişmeleri aktaran A Haber Washington Muhabiri İrfan Sapmaz, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump'ın, İran'a ve İran'la ticaret yapan ülkelere yönelik yeni ekonomik tedbirleri içeren başkanlık kararını imzaladığını bildirdi. Karar kapsamında İran'dan doğrudan veya dolaylı şekilde ithal edilen ürünlerle, İran'la ticari ilişki içinde olduğu tespit edilen ülkelerden yapılan bazı ithalatlara %25 oranında ek gümrük vergisi uygulanacak. ABD yönetimi, söz konusu ek verginin İran'ın petrol, enerji ve petrokimya sektörlerinden elde ettiği gelirleri sınırlamayı hedeflediğini belirterek, bu adımın özellikle üçüncü ülkeler üzerinden yürütülen ticaret ağlarını ve yaptırımları aşma girişimlerini hedef aldığını duyurdu.

TRUMP: ANLAŞMA İSTERİM AMA DİĞER SEÇENEKLER MASADA

Başkanlık kararnamesinin ardından konuşan Donald Trump, Tahran yönetimine net mesajlar gönderdi. Trump, İran'ın nükleer silah edinilmesine asla izin vermeyeceklerini vurgulayarak, "İran'la bir anlaşma yapmak isterim. Eğer bu mümkün olmazsa diğer seçenekler masada kalır" ifadelerini kullandı. Diplomatik temasların sürdüğünü ancak İran üzerindeki baskının asla azaltılmayacağını dile getiren Trump, Washington'ın tavizsiz tutumunu sürdüreceğini sözleriyle aktardı.

YAPTIRIM LİSTESİ GENİŞLİYOR: GEMİLER VE FİNANS AĞLARI HEDEFTE

Ekonomik baskı sadece vergilerle sınırlı kalmadı. ABD Hazine ve Dışişleri Bakanlıkları, Umman'da dolaylı görüşmeler sürerken İran'ın petrol ihracatı, taşımacılık ve sigorta ağlarını hedef alan yeni yaptırımları devreye aldı. Yaptırım listesine alınan çok sayıda gemi ve şirketle ABD’li kurumların ticaret yapması yasaklanırken, bu yapıların ABD finans sistemine erişimleri de tamamen engellendi. ABD'li yetkililer, bu yaptırımların İran'ın nükleer programını ve bölgesel faaliyetlerini finanse etme kapasitesini doğrudan azaltmayı amaçladığını bildirdi.

MARCO RUBIO’DAN "UMMAN" AÇIKLAMASI

Sürece dair bir açıklama da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’dan geldi. Rubio, ABD'nin diplomasiye her zaman açık olduğunun altını çizdi ancak ekonomik baskının süreceğini belirterek, "Washington'ın temel hedefi İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek kalsın" dedi. Umman'da yürütülen temaslara da değinen Rubio, bu görüşmelerin bir nihai anlaşma süreci olmadığını, sadece gerilimi yönetmeye ve iletişim kanallarını açık tutmaya yönelik hamleler olduğunu ifade etti.

ABD BASININDA "STRATEJİK BASKI" YORUMU

Uluslararası haber ajansları Reuters ve Associated Press ile Washington Post gazetesi, Washington’ın bu hamlelerini "diplomasi ile baskının eş zamanlı yürütülmesi" olarak yorumladı. ABD ana akım medyasında yer alan analizlerde, %25'lik ek gümrük vergisinin özellikle İran ile ticari köprü kuran ülkeler üzerinde büyük bir baskı oluşturacağı vurgulandı. Yapılan değerlendirmelerde; Washington'ın İran politikasında stratejik bir yumuşama olmadığı, aksine ekonomik ve diplomatik kıskacın daha da daraltıldığı aktarıldı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile ticaret yapan ülkelere yüzde 25 gümrük verigisi kararının ardından kritik açıklamada bulundu. ABD Başkanı Trump "İran için nükleer silah diye bir şey yok diyerek, "İran ile meseleyi çözmek için çok vaktimiz var. İran anlaşma yapmak istiyor. Gelecek hafta bir daha görüşeceğiz." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, İran'dan doğrudan ya da dolaylı olarak mal veya hizmet alan ülkelerin ürünlerine ek gümrük vergisi uygulanabilmesini öngören başkanlık kararnamesini imzaladı.

Beyaz Saray tarafından paylaşılan kararnamede, İran hükümetinin eylemlerinin ABD ulusal güvenliği, dış politikası ve ekonomisine yönelik "alışılmadık ve olağanüstü tehdit" oluşturmaya devam ettiği belirtildi.

Kararnameye göre, ABD'nin İran'dan doğrudan veya dolaylı olarak mal veya hizmet alan ülkelerden ithal ettiği ürünlere, örneğin yüzde 25 oranında, ek gümrük vergisi uygulanabilecek.

ABD Ticaret Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı ile istişare ederek İran'dan mal veya hizmet alan ülkeleri belirleyecek. Bu tespitin ardından, söz konusu ülkelerin ürünlerine gümrük vergisi uygulanıp uygulanmayacağı ve uygulanacaksa bunun hangi oranda olacağı konusunda Başkana tavsiyede bulunulacak.

Başkan, İran veya diğer ülkelerin yanıtlarına ya da ek bilgilere bağlı olarak kararnamede değişiklik yapabilecek. Dışişleri ve Ticaret bakanlıkları da İran ve ilgili ülkelerle ticari ilişkileri izleyecek ve gerektiğinde ek önlemler önerecek.

KARARNAME 7 ŞUBAT 2026'DA YÜRÜRLÜĞE GİRECEK

ABD Başkanı Donald Trump, 12 Ocak'ta sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran ile iş yapan ülkelerin ABD ile ticaretlerinde yüzde 25 oranında gümrük vergisi ödeyeceğini açıklamıştı.

O dönemde söz konusu kararın derhal yürürlüğe girdiğini belirten Trump, kararının "kesin ve nihai" olduğunu vurgulamıştı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Umman Denizi’nde icra edilen askeri faaliyete ilişkin fotoğraflar paylaştı.

Paylaşımda, USS Abraham Lincoln Uçak Gemisi Görev Grubu’nun, iki askeri ikmal gemisi ve iki ABD Sahil Güvenlik botu eşliğinde bölgede seyir halinde olduğu görüldü.

CENTCOM tarafından yayımlanan görüntülerde ayrıca, 9. Uçak Gemisi Hava Kanadı’na bağlı savaş uçaklarının görev grubunun üzerinde uçuş gerçekleştirdiği anlar yer aldı. Paylaşım, bölgede artan askeri hareketliliğe dikkat çekti.

ABD Dışişleri Bakanlığı İran ile görüştükten dikkat çeken açılamalara yer verdi. 

Yapılan açıklama şöyle:  “İran petrolü, petrol ürünleri ve petrokimya ürünlerinin yasa dışı ticaretiyle bağlantılı 15 kuruluşa, iki bireye ve 14 gölge filo gemisine yaptırım uygulama kararı aldık. 

İran rejimi, kendi halkının refahına ve çökmekte olan altyapısına yatırım yapmak yerine, dünya genelinde istikrarsızlaştırıcı faaliyetleri finanse etmeye ve İran içindeki baskılarını artırmaya devam ediyor.

İran rejimi yaptırımlardan kaçınmaya çalıştığı, bu tür baskıcı davranışları finanse etmek, terörist faaliyetleri ve vekil güçleri desteklemek için petrol ve petrokimya geliri elde ettiği sürece; Birleşik Devletler hem İran rejiminden hem de ortaklarından hesap sormak için harekete geçecektir.”

ABD ve İran Umman'ın arabuluculuğunda yürütülen süreç kapsamında bir araya geldi. Kritik görüşmelerin sona ermesinin ardından gözler Tahran ve Washington'dan gelecek açıklamalara çevrilirken, sürecin yeni bir aşamada olup olmayacağı merak konusu oldu.

TAHRAN CEPHESİ: "SOMUT ADIM BEKLENİYOR"
Müzakerelerin ardından Tahran'daki son durumu aktaran A Haber muhabiri Ekber Karabağ, görüşmelerin içeriğine dair Abbas Erakçi'nin değerlendirmelerini paylaştı. Karabağ, Erakçi'nin görüşmelerinin olumlu bir atmosferde gerçekleştiğini dile getirerek, Erakçı, "İyi bir başlangıç ​​yaptık, başkentlere katılabiliriz. Gerekli istişarelerin ardından bu görüşmelerin devam edip edilmeyeceğine karşı karar almaya devam ettiğini" aktardı. Görüşmelerin doğrudan değil, Umman Dışişleri Bakanı aracılığıyla dolaylı olarak yürütüldüğünü belirten Karabağ, Erakçi'nin, "Kaygılarımızı karşı toplantılarla ilettik, onların da raporlarını öğrenmiş olduk. Ancak başarısızlıklar arasında bir güvenlik sorunu var ve önce bunun bitmesi gerekiyor" sözleriyle durumu özetlediğini bildirdi.

WASHINGTON'UN ÜÇ TEMEL HEDEFİ
Müzakerenin Washington ayağında ise A Haber muhabiri İrfan Sapmaz, ABD yönetiminin bu temasa bakış açısını değerlendirdi. Sapmaz, Beyaz Saray'ın Umman'daki görüşmelerde bir "kriz yönetimi" ve "iletişim kanalını açık tutma" çabası olarak ifade ederek, "Washington için bu tur bir çözüm değil, askeri gerilimi tırmandırmadan süreci yönetme aracı olarak görülüyor" dedi. ABD basınına yansıyan bilgilere göre Washington'un üç ana başlığa odaklandığını belirten Sapmaz, ABD tarafının, "İran'ın uranyum zenginleştirme işlemlerinin ısıtılması ve nükleer silah sıcaklığına yaklaşılmaması temel parlaklıktır" değerlendirmesinde mevcut olduğu aktarıldı.

MÜZAKERELER SÜRECEK Mİ?
Görüşmelerin geleceğine ilişkin süreçler devam ederken, Sapmaz, Donald Trump yönetiminin diplomasisinin koruduğunu vurgulayarak ancak askeri seçeneklerin tamamen rafa kaldırıldığını hatırlattı. Sapmaz, Trump yönetiminin, "Başarısızlık halinde diğer seçenekler masada kalmaya devam edecek" mesajını ifade etti. Bu turun bir anlaşmayla sonuçlanmadığını ancak diyaloğun sürdürülmesi bakış açısından kritik olduğunu belirleyen, nihai kararın yapılacak istişarelerin ardından öngörülüyor.

AYNI MASAYA OTURMADILAR

Tahran ve Washington yönetimleri arasındaki nükleer müzakere süreci, Umman'ın başkenti Maskat'ta 'mekik diplomasisi' yöntemiyle yeniden hareketlendi. 5.5 saat süren görüşmede tarafların aynı masaya oturmaması dikkat çekti.

 İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi,  ABD ile Umman'ın başkenti Maskat'ta yapılan müzakerelerin sona ermesinin ardından İran devlet televizyonuna açıklama yaptı.

Dışişleri Bakanı Erakçi, "Bakış açılarımız birbirimize iletildi, bu çok önemliydi. Endişelerimiz, çıkarlarımız ve İran halkının hakları iletildi. Çok iyi bir atmosferde gerçekleşti ve karşı tarafın görüşleri de dinlendi." dedi.

Müzakere heyetlerinin istişareler için ülkelerine döneceğini aktaran Erakçi, "İyi bir başlangıç yaptık. Nasıl devam edeceğimiz konusunda temas kuracağız. İyi bir başlangıç oldu. İstişare edildikten sonra görüşmelerin nasıl devam ettirileceğine dair bir karar verilecek. Görüşmelerin devam ettirilmesi ilkesinde bir fikir birliği olduğu görülüyor. Sürecin devam etmesi konusunda mutabık kalındı. Hemen yargıda bulunmak istemiyorum fakat görüşmeler bu şekilde devam ederse, üzerinde anlaşmaya varılmış bir çerçeveye ulaşılabilir." ifadelerini kullandı.

İranlı bakan, Haziran 2025'te müzakereler devam ederken İsrail ve daha sonra ABD tarafından saldırıya uğradıklarına işaret ederek, "Öncelikle bu güvensizliğin üstesinden gelmeli ve müzakereler için bir çerçeve belirlemeliyiz." diye konuştu.

Erakçi, "Bence iyi bir başlangıçtı ve iyi bir şekilde devam edebilir ancak bu karşı tarafa ve elbette Tahran'da alınacak kararlara bağlı." dedi.

İran devlet televizyonuna göre, Umman'ın başkenti Maskat'ta TSİ 11.00 sularında başlayan ABD-İran görüşmeleri tamamlanırken İranlı müzakere heyeti, konutlarına döndü.

İran devlet televizyonu muhabiri, Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi'nin görüşmelerin "şimdilik" sona erdiğini bildirdiğini ve iki ülkenin heyetlerinin ülkelerine dönmelerinin öngörüldüğünü aktardı.

Taraflar henüz görüşmelerin sonucu hakkında açıklama yapmadı.

Müzakerelerde İran heyetini Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD'yi Başkan Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti. Witkoff'un beraberinde Trump'ın damadı ve danışmanı Jared Kushner ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Brad Cooper da yer aldı.

Erakçi'nin beraberinde ise Siyasi İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Mecid Taht Revançi, Ekonomik İşlerden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Hamid Kanberi ile Dışişleri Bakanlığı Hukuk İşlerinden Sorumlu Yardımcısı Kazım Garibabadi de hazır bulundu.

Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, Erakçi ile Witkoff arasında mesaj alışverişine aracılık etti.

İRAN İLE ABD 12 GÜNLÜK SAVAŞIN ARDINDAN YENİDEN MÜZAKERE MASASINDA
İran ile ABD arasındaki nükleer müzakereler, 12 gün süren savaşın ardından yeniden başladı. Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan diplomatik süreç, Türkiye başta olmak üzere bölge ülkelerinin çabalarıyla yeniden canlandırıldı.

Müzakerelerde, uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor. İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek şekilde kısıtlama karşılığında yaptırımların kaldırılmasını isterken, ABD ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun İran dışına çıkarılmasını talep ediyor.

ABD yönetimi ayrıca İran'ın füze programını ve bölgedeki silahlı gruplara desteğini de müzakere masasına getirmek istiyor. İran ise nükleer program dışındaki konuları müzakere etmeyeceğini bildiriyor.

Umman Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Dışişleri Bakanı Sayyid Badr bin Hamad Al Busaidi’nin süreci yönetmek amacıyla İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderliğindeki heyet ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff başkanlığındaki heyetle ayrı ayrı görüşmeler gerçekleştirdiği kaydedildi.

Görüşmelerde, müzakerelerin yeniden başlatılması ve başarıyla sonuçlanabilmesi için uygun koşulların oluşturulması üzerinde durulduğu belirtildi.

Al Busaidi’nin, Umman'ın taraflar arasında diyalog ve yakınlaşmayı sağlama konusundaki kararlılığını vurguladığı, bölgesel güvenliği ve istikrarı destekleyen siyasi çözümlere ulaşmak için uluslararası ortaklarla iş birliği yapmaya devam edeceklerini ifade ettiği aktarıldı.

Beyaz Saray tarafından yapılan açıklamada masada odağın diplomasi olduğu vurgulanarak "Trump anlaşmaya varılıp varılmayacağını görmek istiyor." denildi. 

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Amerikan X şirketinin sosyal medya hesabından paylaştığı mesajında, Erakçi'nin beraberindeki diplomatik heyetle Umman'a hareket ettiğini bildirdi.

ABD ile yarınki müzakerelere ilişkin Bekayi, "Bu diplomatik girişim, nükleer meselede adil, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve onurlu bir anlayışa ulaşma amacıyla yürütülmektedir." ifadelerini kullandı. İran'ın müzakere masasındayken saldırıya uğradığını unutmadıklarına dikkati çeken Bekayi, "Aynı zamanda, İran halkının çıkarlarını güvence altına almak ve bölgede barış ve huzuru korumak için diplomasiyi kullanma fırsatını kaçırmamak da sorumluluğumuzdur." değerlendirmesinde bulundu.

Bekayi, sürecin şekillenmesinde rol oynayan tüm dost komşu ve bölgedeki ülkelere minnettar olduklarını ve Amerikan tarafının bu sürece "sorumluluk, gerçekçilik ve ciddiyetle" katılmasını umduklarını belirtti.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai, ülkesinin füze programı ve (düşük düzeyli) uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin müzakereye kapalı olduğunu belirtti.

Ülke medyasına açıklama yapan Rızai, yarın Umman'da yapılacak ABD ile müzakerelerde füze programı ile (düşük düzeyli) uranyum zenginleştirme konularının İran'ın "kırmızı çizgileri" arasında yer aldığını söyledi. Rızai, "İran'ın kırmızı çizgileri değişmedi ve eğer Amerikalılar aynı önceki yöntemle müzakerelere katılmak ve örneğin sıfır zenginleştirme gibi taleplerde bulunmak istiyorlarsa, şimdiden müzakerelerin başarısız olduğu söylenmelidir." dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, ABD tarafından vurulmak istemediği için İran'ın kendileriyle müzakere ettiğini söyledi.

ABD Başkanı Trump, Washington'da geleneksel olarak düzenlenen Ulusal Dua Kahvaltısı'nda yaptığı konuşmada, İran'la ilgili açıklamalarda bulundu. Amerikan ordusunu daha fazla güçlendirdiklerini anlatan Trump, Venezuela ve İran'a yönelik düzenledikleri askeri "operasyonları" örnek gösterdi. Trump, "Onlar (İranlılar), bizimle müzakere ediyorlar çünkü onlara saldırmamızı istemiyorlar. Biliyorsunuz, İran'a giden büyük bir filomuz var." ifadesini kullandı.