İran ve ABD düğümü Avrupa’da çözülecek mi? Cenevre’de kritik gün: Trump müzakereye dolaylı yoldan katılacak
İran ile ABD arasında Tahran’ın nükleer programı üzerinden aylardır tırmanan gerilimde gözler İsviçre’nin Cenevre kentine çevrildi. Reuters’ın aktardığına göre, ABD Başkanı Donald Trump, Salı günü yapılması planlanan yüksek riskli görüşmelere “dolaylı” şekilde dahil olacağını açıkladı. Tahran-Washington arasındaki görüşmeler Cenevre'de başladı. Müzakere esnasında Hamaney'den ABD'ye tehdit geldi. Ayrıntılar A Haber Muhabiri Ekber Karabağ aktardı.
ABD ile İran arasındaki müzakere görüşmeleri başladı.
Reuters haber ajansına konuşan üst düzey bir İranlı yetkiliden, ABD ile yürütülen diplomatik süreçlere ilişkin önemli mesajlar geldi. Yetkili, müzakerelerin başarısı için Washington'ın yaptırımlar konusundaki tutumunun belirleyici olacağını vurguladı.
"ANAHTAR KELİME: CİDDİYET"
İsmi açıklanmayan üst düzey yetkili, görüşmelerin sürdürülebilir ve etkili olabilmesi için iki temel şart sundu:
Yaptırımların Kaldırılması: ABD'nin yaptırımların kaldırılması konusunda somut bir ciddiyet sergilemesi.
Gerçekçi Yaklaşım: Washington yönetiminin "gerçek dışı taleplerden" kaçınması.
"ÖNYARGIMIZ YOK, YAKLAŞIMIMIZ POZİTİF"
İran'ın masadaki tavrına da değinen yetkili, Tahran'ın sürece "pozitif ve ciddi" yaklaştığını belirtti. Ancak görüşmelerin sonucuna dair temkinli bir duruş sergileyerek şu ifadeleri kullandı:
"İran'ın ABD ile görüşmelere yaklaşımı yapıcıdır, ancak sonuçla ilgili herhangi bir ön yargıya sahip değiliz."
HAMANEY'DEN ABD DONANMASINA TEHDİT
İran Dini Lideri Ayetullah Hamaney, 2. savaş donanmasını Hürmüz Boğazı'na gönderen ABD'ye, müzakerelerin görüşüldüğü sırada yanıt verdi. Hamaney, "Bir savaş gemisi filosundan daha tehlikeli olan şey, onları denizin dibine gönderebilecek bir silahtır." dedi.
TRUMP'TAN DİKKAT ÇEKEN MESAJ: "İRAN ANLAŞMA YAPMAK İSTİYOR"
Reuters'a göre Trump, İran'ın bu kez müzakere masasına daha istekli oturacağını düşünüyor. İran'ın geçmişte sert bir tutum sergilediğini ancak bunun sonuçlarını gördüğünü söyleyen Trump, Tahran'ın "anlaşma yapmamanın bedelini ödemek istemeyeceği" görüşünü dile getirdi.
Trump, "Bir anlaşma yapmamanın sonuçlarını istemediklerini düşünüyorum" dedi.
Bu açıklamalar, Cenevre'deki görüşmelerin yalnızca diplomatik değil, aynı zamanda askeri ve ekonomik sonuçları da olabilecek bir dönüm noktasına dönüştüğünü gösteriyor.
ABD BÖLGEYE İKİNCİ UÇAK GEMİSİ GÖNDERDİ: SAVAŞ HAZIRLIĞI MI?
Görüşmeler öncesinde tansiyonun yükselmesinin en önemli nedenlerinden biri, ABD'nin Ortadoğu'ya askeri yığınak yapmaya devam etmesi oldu.
Reuters'ın ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, Washington'un bölgeye ikinci bir uçak gemisi konuşlandırdığı, ABD ordusunun ise görüşmelerin başarısız olması durumunda "uzun süreli bir askeri kampanya ihtimaline" karşı hazırlık yaptığı bildirildi.
Bu tablo, müzakerelerin yalnızca masada değil sahada da "baskı ve caydırıcılık" üzerinden yürütüldüğünü ortaya koydu.
İran ile ABD bugün İsviçre'nin Cenevre kentinde müzakerelerde bulunacak. Görüşmenin (Arşiv)
"B-2'LERİ GÖNDERMEK ZORUNDA KALDIK" SÖZLERİ GÜNDEM OLDU
Trump, Haziran ayında İran'a yönelik saldırılara da değinerek, diplomatik bir anlaşmanın mümkün olabileceğini ancak bunun sağlanamadığını söyledi.
ABD Başkanı, İran'ın nükleer kapasitesine yönelik saldırılarda kullanılan B-2 bombardıman uçaklarını hatırlatarak şu ifadeleri kullandı:
"B-2'leri gönderip onların nükleer kapasitesini yok etmek yerine bir anlaşma yapabilirdik. Ama B-2'leri göndermek zorunda kaldık."
Reuters'a göre Trump'ın bu sözleri, geçen hafta yaptığı ve İran'da "rejim değişikliği" ihtimalini gündeme getiren açıklamalarıyla da çelişen bir ton taşıyor.
CENEVRE'DE MASANIN DİĞER TARAFINDA ARAKÇİ VAR
İran cephesinde ise diplomatik temaslar hızlandı. Reuters'a göre İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pazartesi günü Birleşmiş Milletler'e bağlı Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) başkanıyla Cenevre'de görüştü.
Arakçi, X hesabından yaptığı açıklamada, Cenevre'ye "adil ve hakkaniyetli bir anlaşmaya ulaşmak" için geldiğini belirtti.
Ancak İranlı Bakan, Washington'a da net bir mesaj verdi:
"Masada olmayan şey: tehditler karşısında teslimiyet."
Bu çıkış, İran'ın özellikle "baskı altında geri adım atmayacağı" yönündeki tavrını bir kez daha ortaya koydu.
WASHINGTON'UN KIRMIZI ÇİZGİSİ: "ZENGİNLEŞTİRMEDEN VAZGEÇ"
Reuters'ın aktardığına göre İran ile ABD arasındaki görüşmelerin en büyük tıkanma noktası, Washington'un İran'dan kendi topraklarında uranyum zenginleştirmeyi tamamen bırakmasını istemesi oldu.
ABD yönetimi, uranyum zenginleştirmenin İran'ın nükleer silaha ulaşmasının önünü açabileceğini savunuyor. Bu nedenle Trump yönetimi, "sıfır zenginleştirme" yaklaşımını görüşmelerin temel şartı haline getirmiş durumda.
Tahran ise bu talebi reddediyor.
440 KİLOGRAM URANYUM STOKUNUN AKIBETİ BELİRSİZ
Cenevre'deki görüşmelerin bir diğer kritik başlığı ise İran'ın elindeki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun nerede olduğu.
Reuters'a göre Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, İran'a aylardır şu soruyu yöneltiyor:
İsrail-ABD saldırıları sonrası 440 kilogramlık yüksek zenginleştirilmiş uranyum stoğuna ne oldu?
Ajans ayrıca, denetimlerin tam şekilde yeniden başlatılmasını ve saldırıya uğrayan üç kritik tesiste incelemelerin yeniden yapılmasını istiyor. Bu tesisler Natanz, Fordow ve İsfahan olarak sıralanıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KARTI YENİDEN MASADA: TATBİKAT MESAJI
Reuters'ın haberinde dikkat çekilen bir diğer gelişme ise İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki askeri hareketliliği oldu.
İran, olası bir saldırıya karşılık olarak Hürmüz Boğazı'nı kapatabileceği tehdidini defalarca dile getirmişti. Bu boğaz, küresel petrol akışının yaklaşık beşte birinin geçtiği hayati bir güzergâh olarak biliniyor.
Reuters'a göre İran, Pazartesi günü Hürmüz Boğazı'nda askeri tatbikat düzenledi.
Bu tatbikat, yalnızca askeri bir hazırlık olarak değil, aynı zamanda müzakere masasına "saha mesajı" olarak da yorumlanıyor.
Dünyanın farklı ülkelerindeki İranlılar, İran rejimi için protestolar düzenlemeye devam ediyor. (REUTERS)
Ayrıntıları A Haber muhabiri Ekber Karabağ Tahran'dan aktardı.
"MÜZAKERE MASASI KURULDU AMA TEHDİTLER BİTMEDİ"
A Haber muhabiri Ekber Karabağ'ın verdiği bilgilere göre, İran ile ABD heyetleri Cenevre'de bir kez daha İran'ın nükleer programı konusunda görüşmelere başladı. Ancak görüşmelerin gölgesinde karşılıklı tehditler ve restleşmeler devam ediyor.
Karabağ, ABD Başkanı Donald Trump'ın müzakereler öncesinde İran'ı "uzlaşıya varılmaması halinde kötü sonuçlar doğabileceği" konusunda uyardığını hatırlattı.
HAMANEY'DEN SERT MESAJ: "DENİZİN DİBİNE GÖNDERECEK SİLAHLARIMIZ VAR"
Görüşmeler sürerken İran lideri Ayetullah Ali Hamaney de gündeme damga vuran sert açıklamalarda bulundu.
Ekber Karabağ'ın aktardığına göre Hamaney, ABD'nin bölgeye uçak gemileri göndermesine değinerek, şu ifadeleri kullandı:
"Bu gemilerden daha tehlikeli olan, onları denizin dibine gönderecek silahlardır."
Hamaney ayrıca ABD ordusunun "dünyanın en güçlü ordusu" olduğu yönündeki söylemlere de sert karşılık verdi.
