İran ile ABD arasında nükleer krizi çözülecek mi? Tahran: Ana prensiplerde anlaştık | ABD: İran 2 hafta içinde teklif yapacak

ABD ile İran arasında yaşanan savaş gerilimi üzerine taraflar, müzakereler için bir araya geldi. Reuters haber ajansına konuşan üst düzey bir İranlı yetkiliden, ABD ile yürütülen diplomatik süreçlere ilişkin önemli mesajlar geldi. Yetkili, müzakerelerin başarısı için Washington'ın yaptırımlar konusundaki tutumunun belirleyici olacağını vurguladı.

ABD: İRANLILAR 2 HAFTA İÇİNDE TEKLİFLE DÖNÜŞ YAPACAK"

Son gelişmeler sonrası ABD kanadından dikkat çeken bir açıklama geldi. ABD'li bir yetkili ise açıklamasında İran ile ilerleme sağlandığını ancak tartışılacak çok fazla ayrıntı olduğunu belirterek "İranlılar görüş ayrılıkları hakkında 2 hafta içinde detaylı teklifle dönüş yapacak" açıklamasını yaptı.

İRAN'DAN GÖRÜŞME SONRASI İLK AÇIKLAMA: ANA PRENSİPLER ÜZERİNDE ANLAŞTIK

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Cenevre'de yürütülen dolaylı müzakerelere ilişkin yaptığı açıklamada, "ABD ile temel ilkeler üzerinde anlaştık" dedi. İran ile ABD arasında Umman'ın ara buluculuğunda İsviçre'nin Cenevre kentinde gerçekleştirilen nükleer müzakerelerin ikinci turu sona erdi. Yaklaşık 3,5 saat süren dolaylı görüşmelerin ardından açıklama yapan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, müzakerelerde önceki tura kıyasla daha yapıcı bir atmosfer olduğunu vurguladı.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Başkanı Rafael Grossi ile de teknik boyutlarda verimli görüşmeler yaptıklarını belirten Arakçi, "Farklı fikirlerin ciddi şekilde tartışıldığı bir tur oldu. Nihayetinde bir dizi temel ilke üzerinde genel bir mutabakata varmayı başardık. Bundan sonraki süreçte bu ilkeler temelinde hareket edeceğiz" ifadelerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de görüşmelerin sona erdiğini doğrulayarak sürecin devam edeceğini belirtti.

Görüşmede İran'ı Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD'yi ise Başkan Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner temsil etti.

PEZEŞKİYAN: NÜKLEER SİLAH PEŞİNDE DEĞİLİZ VE BUNU DOĞRULAMAYA HAZIRIZ

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile Cenevre'de gerçekleştirilen ikinci tur nükleer müzakereler sonrası ülkesinin nükleer programına ilişkin, "Nükleer silah peşinde değiliz ve bunu doğrulamaya hazırız." dedi.

İran basınına göre, Pezeşkiyan, üç sivil toplum aktivisti ile gerçekleştirdiği mülakatta, İran'ın nükleer programına dair değerlendirmelerde bulundu.

Pezeşkiyan, İran lideri Ali Hamaney'in fetvası ve inançları gereği nükleer silah peşinde koşmadıklarını vurgulayarak, "Hiçbir şekilde nükleer silah peşinde değiliz ve bunu doğrulamaya hazırız. Ancak sağlık, tarım, sanayi gibi barışçıl alanlarda kullanılan nükleer sanayiden vazgeçmeyi kabul etmiyoruz." ifadesini kullandı.

ABD İLE İRAN ARASINDAKİ NÜKLEER MÜZAKERELERİN İKİNCİ TURU SONA ERDİ

ABD ile İran arasında Cenevre'de yapılan nükleer müzakerelerin ikinci turu sona erdi. ABD ile İran arasında gerçekleşen nükleer müzakerelerin ikinci turu İsviçre'nin Cenevre kentinde yapıldı. Görüşmede, İran'ı Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD'yi ise Başkan Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner temsil etti.

"ANAHTAR KELİME: CİDDİYET"

İsmi açıklanmayan üst düzey yetkili, görüşmelerin sürdürülebilir ve etkili olabilmesi için iki temel şart sundu:

Yaptırımların Kaldırılması: ABD'nin yaptırımların kaldırılması konusunda somut bir ciddiyet sergilemesi.

Gerçekçi Yaklaşım: Washington yönetiminin "gerçek dışı taleplerden" kaçınması.

"ÖN YARGIMIZ YOK, YAKLAŞIMIMIZ POZİTİF"

İran'ın masadaki tavrına da değinen yetkili, Tahran'ın sürece "pozitif ve ciddi" yaklaştığını belirtti. Ancak görüşmelerin sonucuna dair temkinli bir duruş sergileyerek şu ifadeleri kullandı:

"İran'ın ABD ile görüşmelere yaklaşımı yapıcıdır, ancak sonuçla ilgili herhangi bir ön yargıya sahip değiliz."

HAMANEY'DEN ABD DONANMASINA TEHDİT

İran Dini Lideri Ayetullah Hamaney, 2. savaş donanmasını Hürmüz Boğazı'na gönderen ABD'ye, müzakerelerin görüşüldüğü sırada yanıt verdi. Hamaney, "Bir savaş gemisi filosundan daha tehlikeli olan şey, onları denizin dibine gönderebilecek bir silahtır." dedi.

TRUMP'TAN DİKKAT ÇEKEN MESAJ: "İRAN ANLAŞMA YAPMAK İSTİYOR"

Reuters'a göre Trump, İran'ın bu kez müzakere masasına daha istekli oturacağını düşünüyor. İran'ın geçmişte sert bir tutum sergilediğini ancak bunun sonuçlarını gördüğünü söyleyen Trump, Tahran'ın "anlaşma yapmamanın bedelini ödemek istemeyeceği" görüşünü dile getirdi.

Trump, "Bir anlaşma yapmamanın sonuçlarını istemediklerini düşünüyorum" dedi.

Bu açıklamalar, Cenevre'deki görüşmelerin yalnızca diplomatik değil, aynı zamanda askeri ve ekonomik sonuçları da olabilecek bir dönüm noktasına dönüştüğünü gösteriyor.

ABD BÖLGEYE İKİNCİ UÇAK GEMİSİ GÖNDERDİ: SAVAŞ HAZIRLIĞI MI?

Görüşmeler öncesinde tansiyonun yükselmesinin en önemli nedenlerinden biri, ABD'nin Ortadoğu'ya askeri yığınak yapmaya devam etmesi oldu.

Reuters'ın ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, Washington'un bölgeye ikinci bir uçak gemisi konuşlandırdığı, ABD ordusunun ise görüşmelerin başarısız olması durumunda "uzun süreli bir askeri kampanya ihtimaline" karşı hazırlık yaptığı bildirildi.

Bu tablo, müzakerelerin yalnızca masada değil sahada da "baskı ve caydırıcılık" üzerinden yürütüldüğünü ortaya koydu.

İran ile ABD bugün İsviçre'nin Cenevre kentinde müzakerelerde bulunacak. Görüşmenin (Arşiv)

"B-2'LERİ GÖNDERMEK ZORUNDA KALDIK" SÖZLERİ GÜNDEM OLDU

Trump, Haziran ayında İran'a yönelik saldırılara da değinerek, diplomatik bir anlaşmanın mümkün olabileceğini ancak bunun sağlanamadığını söyledi.

ABD Başkanı, İran'ın nükleer kapasitesine yönelik saldırılarda kullanılan B-2 bombardıman uçaklarını hatırlatarak şu ifadeleri kullandı:

"B-2'leri gönderip onların nükleer kapasitesini yok etmek yerine bir anlaşma yapabilirdik. Ama B-2'leri göndermek zorunda kaldık."

Reuters'a göre Trump'ın bu sözleri, geçen hafta yaptığı ve İran'da "rejim değişikliği" ihtimalini gündeme getiren açıklamalarıyla da çelişen bir ton taşıyor.

CENEVRE'DE MASANIN DİĞER TARAFINDA ARAKÇİ VAR

İran cephesinde ise diplomatik temaslar hızlandı. Reuters'a göre İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pazartesi günü Birleşmiş Milletler'e bağlı Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) başkanıyla Cenevre'de görüştü.

Arakçi, X hesabından yaptığı açıklamada, Cenevre'ye "adil ve hakkaniyetli bir anlaşmaya ulaşmak" için geldiğini belirtti.

Ancak İranlı Bakan, Washington'a da net bir mesaj verdi:

"Masada olmayan şey: tehditler karşısında teslimiyet."

Bu çıkış, İran'ın özellikle "baskı altında geri adım atmayacağı" yönündeki tavrını bir kez daha ortaya koydu.

WASHINGTON'UN KIRMIZI ÇİZGİSİ: "ZENGİNLEŞTİRMEDEN VAZGEÇ"

Reuters'ın aktardığına göre İran ile ABD arasındaki görüşmelerin en büyük tıkanma noktası, Washington'un İran'dan kendi topraklarında uranyum zenginleştirmeyi tamamen bırakmasını istemesi oldu.

ABD yönetimi, uranyum zenginleştirmenin İran'ın nükleer silaha ulaşmasının önünü açabileceğini savunuyor. Bu nedenle Trump yönetimi, "sıfır zenginleştirme" yaklaşımını görüşmelerin temel şartı haline getirmiş durumda. Tahran ise bu talebi reddediyor.

440 KİLOGRAM URANYUM STOKUNUN AKIBETİ BELİRSİZ

Cenevre'deki görüşmelerin bir diğer kritik başlığı ise İran'ın elindeki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun nerede olduğu. Reuters'a göre Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, İran'a aylardır şu soruyu yöneltiyor:

İsrail-ABD saldırıları sonrası 440 kilogramlık yüksek zenginleştirilmiş uranyum stoğuna ne oldu?

Ajans ayrıca, denetimlerin tam şekilde yeniden başlatılmasını ve saldırıya uğrayan üç kritik tesiste incelemelerin yeniden yapılmasını istiyor. Bu tesisler Natanz, Fordow ve İsfahan olarak sıralanıyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI KARTI YENİDEN MASADA: TATBİKAT MESAJI

Reuters'ın haberinde dikkat çekilen bir diğer gelişme ise İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki askeri hareketliliği oldu. İran, olası bir saldırıya karşılık olarak Hürmüz Boğazı'nı kapatabileceği tehdidini defalarca dile getirmişti. Bu boğaz, küresel petrol akışının yaklaşık beşte birinin geçtiği hayati bir güzergâh olarak biliniyor.

Reuters'a göre İran, Pazartesi günü Hürmüz Boğazı'nda askeri tatbikat düzenledi.

Bu tatbikat, yalnızca askeri bir hazırlık olarak değil, aynı zamanda müzakere masasına "saha mesajı" olarak da yorumlanıyor.

Dünyanın farklı ülkelerindeki İranlılar, İran rejimi için protestolar düzenlemeye devam ediyor. (REUTERS)

Ayrıntıları A Haber muhabiri Ekber Karabağ Tahran'dan aktardı.

"MÜZAKERE MASASI KURULDU AMA TEHDİTLER BİTMEDİ"

A Haber muhabiri Ekber Karabağ'ın verdiği bilgilere göre, İran ile ABD heyetleri Cenevre'de bir kez daha İran'ın nükleer programı konusunda görüşmelere başladı. Ancak görüşmelerin gölgesinde karşılıklı tehditler ve restleşmeler devam ediyor.

Karabağ, ABD Başkanı Donald Trump'ın müzakereler öncesinde İran'ı "uzlaşıya varılmaması halinde kötü sonuçlar doğabileceği" konusunda uyardığını hatırlattı.

HAMANEY'DEN SERT MESAJ: "DENİZİN DİBİNE GÖNDERECEK SİLAHLARIMIZ VAR"

Görüşmeler sürerken İran lideri Ayetullah Ali Hamaney de gündeme damga vuran sert açıklamalarda bulundu. Ekber Karabağ'ın aktardığına göre Hamaney, ABD'nin bölgeye uçak gemileri göndermesine değinerek, şu ifadeleri kullandı:

"Bu gemilerden daha tehlikeli olan, onları denizin dibine gönderecek silahlardır."

Hamaney ayrıca ABD ordusunun "dünyanın en güçlü ordusu" olduğu yönündeki söylemlere de sert karşılık verdi.

A Haber Ekran Görüntüsü

"ÖYLE BİR TOKAT ATARIZ Kİ YERİNDEN KALKAMAZ"

İran lideri Hamaney'in açıklamalarında en dikkat çeken çıkışlardan biri de ABD'ye yönelik tehdit dili oldu.

Karabağ'ın bildirdiğine göre Hamaney, şu sözleri kullandı:

"Amerika Birleşik Devletleri ordusuna öyle bir tokat atarız ki yerinden kalkamaz."

Hamaney ayrıca İran İslam Cumhuriyeti'nin 47 yıldır ayakta olduğunu vurgulayarak, Trump'ın bu sistemi ortadan kaldıramayacağını ifade etti.

GÖRÜŞMELER UMMAN ARABULUCULUĞUNDA YAPILIYOR

Cenevre'de yürütülen müzakerelerin Umman arabuluculuğunda gerçekleştirildiğini belirten Karabağ, ABD'nin nükleer meselelerin dışında da bazı başlıkları gündeme getirmek istediğini ancak İran'ın buna karşı çıktığını aktardı.

ABD tarafının nükleer dosyanın ötesinde başka alanları da masaya taşımak istediği ancak İran'ın, görüşmelerin yalnızca nükleer program ve yaptırımlar çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini savunduğu ifade ediliyor.

İSRAİL BASKISI: "FÜZE KAPASİTESİ DE MASAYA GELMELİ"

Karabağ'ın aktardığı bilgilere göre İsrail ise İran'ın yalnızca nükleer programının değil, aynı zamanda füze kapasitesinin de müzakerelerde ele alınmasını istiyor.

Bölgedeki tansiyonun yükseldiği süreçte İsrail'in baskısının da görüşmeler üzerinde etkili olduğu belirtiliyor.

UZMANLAR TEMKİNLİ: "SONUÇ ÇIKMASI ZOR"

Her iki taraf da zaman zaman müzakerelerde bazı tavizlere açık olabileceklerini ifade etse de, uzmanlar görüşmelerin sonuç vermesi konusunda temkinli.

A Haber muhabiri Ekber Karabağ, sahadan gelen değerlendirmelerde, tarafların pozisyonlarının hâlâ sert olduğu ve anlaşmaya ulaşmanın kolay olmadığı yönünde yorumların öne çıktığını belirtti.

A Haber Ekran Görüntüsü

İRAN'DAN KRİTİK AÇIKLAMA: DENETİME EVET, "SIFIR ZENGİNLEŞTİRME"YE HAYIR

Karabağ'ın aktardığı son bilgilere göre İran, haziran ayında vurulan nükleer tesislerinde yeniden denetim yapılmasına izin verebileceğini açıkladı.

Ancak İran yönetimi, bugüne kadar elde ettiği zenginleştirilmiş uranyumu seyreltmeye hazır olduğunu, fakat ABD'nin istediği gibi tamamen "sıfırlamayı" kabul etmeyeceğini bildirdi.

SAVAŞ SENARYOLARI MASADA: HÜRMÜZ'DE TATBİKAT BAŞLATILDI

Diplomatik görüşmeler devam ederken, bölgede askeri hareketlilik de sürüyor.

Ekber Karabağ'ın aktardığına göre İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nda bir tatbikat başlattı.

Bu gelişme, "müzakere masası kuruldu ama sahada gerilim büyüyor" yorumlarına neden oldu.

GÖZLER CENEVRE'DE: DİPLOMASİ Mİ, YENİ BİR KRİZ Mİ?

Cenevre'deki görüşmelerin nasıl sonuçlanacağı merakla beklenirken, İran ve ABD'nin hem masada hem de sahada birbirine sert mesajlar vermesi, müzakerelerin seyrini daha da kritik hale getiriyor.

A Haber muhabiri Ekber Karabağ'ın bildirdiğine göre, tarafların önümüzdeki saatlerde atacağı adımlar bölgedeki gerilimin kaderini belirleyecek.