Bölgede 130 bin 331 binada hasar tespit çalışması yapıldı. 12 bin 964 binadaki 31 bin 522 bağımsız birim acil yıkılacak. İnşaat Mühendisi Doç. Dr. Eyübhan Avcı hasar tespitinin nasıl yapıldığını anlattı. Avcı, 'Deprem sonrası binalarda gözlemsel hasarın ne derecede olduğunun belirlenmesi. Hasar var mı yok mu varsa ne derecede onların araştırılması yapılıyor.' ifadelerini kullandı. Avcı, 'Kolon ve kiriş yerleri belirleniyor. Çatlakların sıva kısımları sıyrılıp alınıyor. Herhangi bir kolon ve kiriş elemanlarına bir çatlak var mı bir hasar var mı bu gözlem yapılıyor.' dedi Deprem bölgesinde riskli ve yıkılacak yapıların tespiti sürüyor. ATV muhabiri Özlem Aktay, son gelişmeleri bölgeden aktardı. '4 BLOK ÇÖKTÜ' Aktay, 'Gaziantep'te Ayşe Polat Sitesi 6 bloktan oluşan bir siteydi. Ancak depremle birlikte 4 blok çöktü ve onlarca kişinin cansız bedeni bu enkazın içerisinden çıkartıldı. Artık bu noktada arama-kurtarma çalışması sona erdi. Artık enkaz kaldırılıyor.' ifadelerini kullandı. Bölgede incelemelerde bulunan İnşaat Mühendisi Doç. Dr. Eyübhan Avcı, konu ile ilgili açıklamalarda bulundu. '99 ÖNCESİ ESKİ BİR YAPI' Biz şu an 9 kişilik ekibiz. Bölgede ciddi değerlendirmelerde bulunuyoruz. Gözlemlediğimiz bu yapı 99 öncesi eski bir yapı olduğu hemen gözümüze çarpıyor. Demirlerin nervürlü olması gerekirken düz olduğu görülüyor. Açılarının ne olması gerektiğine göre uygun mu değil mi diye değerlendirdik bunlarda da hata var. Demirler çok kolay sıyrılmış. Performansı düşük olduğu için depremde beton tamamen dağılmış vaziyette. Bu da en olumsuz durumlardan bir tanesi. Hayatta kalma oran riskini azaltıyor bu dağılma durumları. Eski olduğu için büyük ihtimal beton dayanımları da düşük çıkacak büyük ihtimal. Biz şu an gözlemsel değerlendiriyoruz ama test ve analizlerde yaklaşık dayanımlarının ne olduğu tespit edilecektir. Tahminimiz 99 öncesi. Eski yapı olduğu için beton kalitesinde düşük dayanımlar olduğunu gözlemledik. Betonun içinde bazı bölgelerde iri kaya taş parçaları da çıktığını gördük. Bu da dayanımın düşük olduğunun göstergesi. Normalde kolon ve yaşam üçgeninin oluşması lazım. Kolon ve kiriş elemanları yeterli performansı gösterecek tamamen dağılmayacaklar ki insanlar o kısımlarda kendilerine yaşam üçgeni oluşturabilsin. Bunun oluşması da oldukça güç oluyor. İŞTE ADIYAMAN'I YIKAN FAY KIRIKLARI Türkiye'nin yaşadığı 'Asrın felaketi' olarak nitelendirilen Kahramanmaraş merkezli büyük depremlerin şiddetini gözler önüne seren yeni görüntüler gelmeye devam ediyor. A Haber muhabiri Esra Keskin Adıyaman'da fay kırıklarının şehrin ortasından evlerin adeta altından geçtiği noktadan bölgedeki son durumu aktardı. '500 YILDIR ÜSTÜNDE DEPREM OLMADI' İstanbul Teknik Üniversitesi Jeoloji Mühendisi Öğretim Üyesi Dr. Gülsen Uçarkuş o noktadan kritik açıklamalarda bulundu. İşte o açıklamalardan satır başları; Biz İTÜ Jeoloji bölümünden ekip arkadaşlarımızla TÜBİTAK projemiz çevresinde geçen seneden beri bu fayı çalışıyoruz. Burası bir sismik boşluktu tabiri caizse. 500 yıldır üstünde deprem olmayan bir fay koluydu. Dolayısıyla bu Gölbaşı'ndan gelip şehrin içine devam eden bir fay olduğunu biliyorduk. Ama bu depremle birlikte tam olarak nereden kırıldığını görebiliyoruz. Görüyorsunuz pembe apartmanın altından geçiyor fayın bir kolu. Bir kolu diyorum çünkü Gölbaşı tabiri caizse aşure gibi. Yani bu göl ve gölün kenarındaki alüvyon zemin üzerinde kurulmuş bir ilçe. Fay tam bu ilçenin altından geçiyor. Dolayısıyla biz burada şehirleşmenin ne kadar önemli olduğunu görüyoruz. Aslında fayların üzerine yerleşmememiz lazım. Kötü zeminlerin üzerine yerleşmememiz lazım. Geçen sene arazide kahve molası verdiğimiz kafeyi görüyorsunuz. Bunlar bizim kalbimizi kırıyor yani bu meslekten olan insanlar olarak. Fayın direk bir evin altından geçmesine gerçekten gerek yok. Evin burada olmasına gerek yok. Doğu Anadolu fayının Pazarcık kolu dediğimiz fay hattı buranın üzerinde uzun zamandır deprem olmuyordu ve buradan gördüğünüz gibi kırıp geçiyor. Ama sadece buradan geçmiyor. Burası bu depremin en geniş deformasyon alanı. Bütün bu gölün ve çevresindeki bütün alan hatta buradaki anayolda da kırıkları görmüşsünüzdür gelirken. Buradan ana yola doğru devam ediyor. Sıçrıyor fay aslında. 'AŞURE GİBİ' Temelde bir kaya yok. Girdiği sağlam bir zemin yok. Bir aşurenin içine giriyor. Aşureyi de salladığında ne olur? Yatıyor. Herkesin anlayacağı bir örnek vermek istedim. Burada zemin kil çamur son derece gevşek bir zemin. Buraya çok farklı mühendislik sistemleriyle yapsanız bile çok sorun. Ayakta kalan binalar var ama şehirleşirken tarım alanlarına değil daha yüksek kısımlara yerleşmemiz gerekiyor. Burada direk evin altından geçiyor. Binanın alt katı tamamen çökmüş bakın hiç gözükmüyor. ZEMİN SIVILAŞMASI Yerin altında su var. Gevşek zemin diyoruz. Bir geçirgenlik var. Adı üstünde Gölbaşı. Aslında göl bu binaların arkasında kalıyor ama şöyle düşünün. Jeolojik tarih içerisinde bu göllerin kıyıları baya geniş alanlara yayılıyor. İklim değişiklikleriyle su çekiliyor. Fakat su çekildiği zaman altta etrafında çamuru kalıyor gölün. Biz de geliyoruz bu çamurun üzerinde yerleşmiş oluyoruz. Dolayısıyla deprem olduğunda yerin hareketi ile birlikte o yerin altındaki su fışkırıyor yukarıya. Zemin sıvılaşma yaratmış oluyor. Bence buradan kaldırmak gerekiyor artık. Sağlam olan binalar bile iyi değil. Fay ben buradayım diyor. Bu fay Hatay'a kadar devam ediyor. En az 2-3 fay kolunun kırıldığı çok büyük bir deprem. Biz hep ne konuşuyoruz mesela İzmit'te bir fay kırıldı diyoruz. Burada 3 fayın 3 kolu birden kırıldı. 3 parçası birden kırıldı. Bu muazzam bir olay. Ama biz bunlardan dersimizi çıkarmalıyız. Bu sefer işimizi kesinlikle şansa bırakmayalım diyorum. Bu dünya literatüründe çok nadir olan bir şey. Aynı gün 6-7 saat arayla 7,5 üzerinde iki deprem. O yüzden burası şu an dünyanın merkezi merak açısından bilimsel olarak merkezi. BEKLENEN MARMARA DEPREMİ Burası aslında bize Marmara Depremi açısından çok önemli bir uyarı. Acı bir uyarı aslında. Bu kadar insanımızı kaybettik gerçekten çok üzgünüz. Ama Marmara'nın içerisinde bir deprem beklediğimizi 99 depreminden beri söylüyoruz. Ben biliyorum ki insanlarımız hep şunu duymak istiyor 'olmayacak değil mi deprem?' Mümkün değil. Fiziksel olarak. Olacak o deprem de. Ama bu depremle onun bir alakası yok. Orası da hareket edecek. Orada bir depremimiz var 7'nin üzerinde yine. Bundan korkmayalım ama önlemlerimizi alalım. İŞTE DÜNYANIN KONUŞTUĞU FAY KIRIĞI Pazarcık'ta 7,7, Elbistan'da 7,6'lık depremler 11 ilde yıkıma sebep oldu. Dünyanın en büyük kara depremi önceden öngörülebilir miydi? Artçı depremler ne kadar sürer? 7,7 ve 7,6'lık depremler sıra dışı bir durum mu? Hareket etmeyen levhalar kırılmaya mı başladı? Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Hasan Sözbilir, Hatay Kırıkhan'da fay kırığının oluştuğu noktadan konu ile ilgili değerlendirmelerde bulundu. İşte o açıklamalardan satır başları ve dünyanın konuştuğu o fay kırığı; Şu anda Hassa'dan başlayıp Kırıkhan'a ve oradan da Antakya'ya doğru uzanan Amanos ya da Karasu fayı olarak bilinen fay üzerindeyiz. Bu fay deprem sırasında kırılmış oldu. Depremi üreten faylardan bir tanesi. '5 FAY PARÇASI ÇALIŞTI' Bu depremde aslında 5 fay parçası çalıştı sadece bir tane değil. Dolayısıyla depremin büyüklüğünü artırdı. Bakın şurada yoldaki deformasyonları gözlemleyebiliyoruz. Asfalt birbirinin üzerine çıkmış. Fay demek ki sıkışmalı bir şekilde devam ediyor. İzini gözleyebiliyoruz. Hem düşey yönde hem yanal yönde fayın hareketi var. Sol yanal bir ötelenme olduğunu gözlemleyebiliyoruz. Bu fay Kırıkhan'a doğru devam ediyor. Fayın yanal hareketini gözleyebiliyoruz. Beyaz renkli asfalt üzerindeki çizgi yanal yönde artmış. Fayın izi burada. Yanal yönde ötelemiş. Bu zaman 2-3 metreye kadar çıkabiliyor bazı yerlerde bölgedeki yaptığımız çalışmalarda. Burası bir fay zonu. Birden fazla küçük küçük parçanın ürettiği bir deprem. Asfaltın dışındaki yerde hendek açıyoruz fayın içinde fay geçmişte ne yapmış, kaç tane deprem üretmiş, kaç yılda bir üretmiş, bundan sonra ne zaman kırılacak o çalışmaları burada yapılmış. Bu fayın yakın zamanda kırılacağı bilimsel anlamda bilinen bir fay bu. Şu anda kırılan bütün parçalarda bilimsel ölçekte bunların yakın bir zamanda kırılacağı bilimsel anlamda biliniyor. 10-15 yıl önce yapılan bir sürü bilimsel makalemiz var. 'DAHA FAZLA FAY VAR' Tabii fayların birlikte birleşerek deprem üretmesi de olasıydı. O da gerçekleşmiş oldu. Şöyle bir sıkıntı var bu bölgede bu faylardan daha fazla fay var. 'BAŞKA DEPREMLER GELİŞEBİLİR' Dolayısıyla o faylar eğer tetiklenirse başka depremler gelişebilir. Ama şu anda normal şartlarda bu bahsettiğim 5 tane fayın birlikte çalışması nedeniyle bir artçı deprem aktivitesi daha hızlı devam ediyor. 'HER DAKİKADA BİR DEPREM OLUYOR' Her gün bir deprem değil de her dakika bir deprem oluyor şu anda öyle bir süreçteyiz. Depremin büyüklüğü 7,6 – 7,7 olduğu için bu artçı depremler bazen 6,6'ya çıkabilir. Onlar da yıkıcı depreme neden olabilir. Çünkü şu anda yıkılmayan binaların belli bir bölümü hasar görmüş. Eğer bir binada hasar varsa insanların hiçbir şekilde girmemesi gerekiyor. TÜRKİYE'DE DEPREM RİSKİ FAZLA OLAN İLLER HANGİLERİ? EVİMİN ALTINDAN FAY HATTI GEÇİYOR MU? İŞTE TÜRKİYE DEPREM HARİTASI AFAD, Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesinde saat 04.17'de, 7,7 büyüklüğünde ve saat 04.26'da merkez üssü Gaziantep'in Nurdağı ilçesi olan 6,4 büyüklüğünde bir deprem daha meydana geldiğini açıkladı. TÜRKİYE'DE DÜŞÜK DEPREM RİSKİ OLAN İLLER Türkiye'nin deprem riski olan illeri belirlenirken iller beş farklı kategoride sınıflandırılıyor. Bu kapsamda dördüncü ve beşinci kategorideki illerin deprem riski düşük olarak nitelendiriliyor. Türkiye'de dördüncü ve beşinci grupta yer alıp deprem riski düşük olan şehirler ise şu şekilde; Karaman, Kırklareli, Nevşehir, Aksaray, Konya, Edirne, Ankara, Niğde, Sinop, Giresun, Rize, Artvin, Trabzon Adana. TÜRKİYE'DE YÜKSEK DEPREM RİSKİ OLAN İLLER Türkiye'deki deprem haritasından elde edilen verilere göre riskli olan iller şu şekilde; Kocaeli Bolu Sakarya Bursa Balıkesir İzmir Manisa Aydın Muğla Denizli Burdur Kütahya Eskişehir Kayseri Kahramanmaraş Osmaniye Hatay Tokat Erzincan Erzurum Bingöl Hakkari İstanbul'da yüksek derecede deprem riski taşıyan ilçeler ise Zeytinburnu, Küçükçekçmece, Florya, Esenkent, Ispartakule, Ambarlı, Avcılar ve Haramidere'dir. Yaşanan deprem felaketinin ardından vatandaşlarımız Türkiye'nin fay hattını araştırmaya başladı. İşte Türkiye deprem haritası ile Doğu Anadolu Fay Hattı'nın geçtiği iller... DOĞU ANADOLU FAY HATTI NEREDEN GEÇİYOR? Doğu Anadolu Fay Hattı, Hatay, Osmaniye, Gaziantep, Kahramanmaraş, Adıyaman, Elazığ, Bingöl, Muş'a kadar devam ettikten sonra Erzincan'dan itibaren Kuzey Anadolu Fay Hattı ile birleşiyor. TÜRKİYE DEPREM HARİTASI Türkiye'de Kuzey Anadolu Fay Hattı ve Doğu Anadolu Hattı ve Batı Anadolu fay hattı olmak üzere toplamda 3 büyük fay hattı bulunuyor.. Deprem haritasında kırmızı renkte görülen iller birinci derece deprem bölgesi, pembe renke olanlar ikinci derece riskli bölge, sarı olan iller üçüncü dereceden deprem bölgesi olarak geçiyor. BİRİNCİ DERECE RİSKLİ BÖLGELER İzmir, Balıkesir, Manisa, Muğla, Aydın, Denizli, Isparta, Uşak, Bursa, Bilecik Yalova, Sakarya, Düzce, Kocaeli, Kırşehir, Bolu, Karabük, Hatay, Bartın, Çankırı, Tokat, Amasya, Çanakkale, Erzincan, Tunceli, Bingöl ve Muş, Hakkari, Osmaniye, Kırıkkale ve Siirt. İKİNCİ DERECE RİSKLİ BÖLGELER Tekirdağ, İstanbul (1 ve 2. Bölge), Bitlis, Kahramanmaraş, Van, Adıyaman, Şırnak başta olmak üzere, Zonguldak, Tekirdağ, Afyon, Samsun, Antalya, Erzurum, Kars, Ardahan, Batman, Iğdır, Elazığ, Diyarbakır, Adana, Eskişehir, Malatya, Kütahya, Çankırı, Uşak, Ağrı ve Çorum. ÜÇÜNCÜ DERECE RİSKLİ BÖLGELER Eskişehir, Antalya, Tekirdağ, Edirne, Sinop, İstanbul, Kastamonu'yu, Ordu, Samsun, Giresun, Artvin, Şanlıurfa, Mardin, Kilis, Adana, Gaziantep'in de bazı bölgeleri ve Kahramanmaraş, Sivas, Gümüşhane, Bayburt, Kayseri, Yozgat, Çorum, Ankara, Konya, Mersin ve Nevşehir. EN AZ RİSKLİ BÖLGELER Türkiye Deprem Haritasına göre deprem riskinin en az olduğu dördüncü ve beşinci grupta yer alan iller ise Sinop, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin, Kırklareli, Ankara, Edirne, Adana, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya ve Karaman'dır. İşte Maden Teknik ve Arama Genel Müdürlüğü tarafından paylaşılan aktif fay hattı geçen il ve ilçeler... TÜRKİYE'NİN DEPREM GEÇMİŞİ 1930 HAKKARİ DEPREMİ Türkiye-İran sınırında gerçekleşen deprem 7.2 büyüklüğünde olmuştur ve birçoğu kerpiçten olan evler sebebiyle 2514 kişi hayatını kaybetmiştir. 1939 ERZİNCAN DEPREMİ Dünyanın en büyük depremlerinden biri olan Erzincan depreminin büyüklüğü 7.9 olarak kayıtlara geçmiştir. Bu depremde 32.962 vatandaş hayatını kaybederken, 100.000'den fazla kişi yaralanmıştır. 1942 NİKSAR - ERBAA DEPREMİ Erbaa'nın resmen haritadan silindiği bu depremin büyüklüğü 7.0 olarak kayıtlara geçmiştir. 3000 kişi hayatını kaybederken 6300 kişi yaralanmıştır. 1943 TOSYA-LADİK DEPREMİ Yangınların çıktığı, yolların kullanılamaz hale geldiği bu depremin büyüklüğü 7.2 olarak kayıtlara geçmiştir. 4000 kişi hayatını kaybetmiştir. 1944 BOLU-GEREDE DEPREMİ Tüm köylerin ve kasabaların yerle bir olduğu bu depremin büyüklüğü 7.2 olarak kayıtlara geçmiştir. 3959 kişi hayatını kaybetmiştir. 1966 VARTO DEPREMİ Muş'un Varto ilçesinde meydana gelen depremin büyüklüğü 6.9 olarak kayıtlara geçmiştir. 2394 kişi hayatını kaybederken 1489 kişi de yaralanmıştır. 1975 LİCE DEPREMİ Diyarbakır'ın Lice ilçesinde meydana gelen 6.2 büyüklüğündeki depremde 2385 vatandaş hayatını kaybetmiştir. 1976 ÇALDIRAN DEPREMİ Van'ın Çaldıran ilçesinde meydana gelen 7.5 büyüklüğündeki depremde 3840 kişi hayatını kaybetmiş, yerleşim yerlerinin yüzde sekseni yıkılmıştır. 1999 GÖLCÜK DEPREMİ (MARMARA) Merkez üssü Kocaeli - Gölcük olan 7.5 büyüklüğündeki depremde 18.373 kişi hayatını kaybederken, 48.901 kişi yaralanmıştır. Etkileri oldukça kötü olan bu deprem sebebiyle 600.000'den fazla kişi evsiz kalmıştır. 52 ülke kendi yardım konvoylarını yollamıştır. Dönemin ABD başkanı deprem bölgesini ziyarete gelmiştir. 1999 DÜZCE DEPREMİ 845 vatandaşın hayatını kaybettiği Düzce depreminin büyüklüğü 7.2 olarak kayıtlara geçmiştir. 5000'e yakın kişi de yaralanmıştır. 2011 VAN DEPREMİ Merkez üssü Van - Tabanlı olan depremin büyüklüğü 7.2 olarak kayıtlara geçmiştir. 604 vatandaş hayatını kaybederken 4152 kişi de yaralanmıştır. 2020 ELAZIĞ DEPREMİ 40 saniyeden uzun süren Elazığ depreminin büyüklüğü 6.8 olarak kayıtlara geçmiştir. 41 kişi hayatını kaybederken 1607 kişi yaralanmıştır. 2020 İZMİR DEPREMİ 2023 KAHRAMANMARAŞ DEPREMİ AFAD, merkezi Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesi olan 7,4 büyüklüğündeki depremde saat 06.30 itibarıyla 7 ilde 76 kişinin yaşamını yitirdiğini, 440 kişinin yaralandığını açıkladı.
